442 - 31657 - ( 57 ) و نيز در همان كتاب از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله روايت شده كه فرمود :
« و بپرهيزيد از پرخورى ؛ چرا كه پرخورى با سخت كردن دل ، قلب را مسموم ، عضوها را در اطاعت خدا كُند و بىحال و اميال را از شنيدن پند و اندرز كر مىكند . و بپرهيزيد از نگاههاى غير ضرور ؛ زيرا تمايلات را پراكنده مىكند و غفلت و بىخبرى مىزايد . و بپرهيزيد از اينكه طمع را شعار دلهاىتان قرار دهيد ؛ زيرا قلب را به حرص و آز شديد در هم مىآميزد و با مُهر دوستى دنيا قلب را مُهر مىزند ، و دوستى دنيا كليد هر پليدى و سرچشمهء هر گناه و سبب نابودى هر نيكى است . »
443 - 31658 - ( 58 ) عبدالله بن سنان در تفسير آيهء :
[ و بندگان رحمان ] . . . و كسانى هستند كه هر گاه انفاق مىكنند ، زيادهروى و سختگيرى نمىكنند و ميان اين دو روش ميانهرو هستند ، دستش را گشود و انگشتانش را از يكديگر باز و اندكى خم كرد و در تفسير اين سخن خداوند : و دستت را به طور كامل نگشا ، دستش را گشود و گفت : « اينگونه [ مقصود است ] و گفت : قوام ، آن چيزى است كه از ميان انگشتان فرو مىريزد و در كف دست مقدارى از آن باقى مىماند . »
444 - 31659 - ( 59 ) عبدالملك بن عمرو احول مىگويد : « امام صادق عليه السلام اين آيه را تلاوت فرمود :
[ بندگان خداى رحمان ] . . . و كسانى هستند كه هر گاه انفاق مىكنند ، زيادهروى و سختگيرى نمىكنند و ميان اين دو ميانهرو هستند .
آنگاه مشتى سنگريزه برداشت و آنها را با دستش گرفت و فرمود : اين تنگ گرفتن است كه خداوند در قرآن فرموده . سپس مشت ديگرى سنگريزه برداشت و با دستش همهء آنها را رها كرد و فرمود : اين اسراف است . سپس مشت ديگرى سنگريزه برداشت و مقدارى از آنها را رها كرد و مقدارى را نگه داشت و فرمود : اين ميانهروى است . »
445 - 31661 - ( 60 ) در آيهء : و دستت را به گردنت زنجير نكن و آن را به طور كامل نگشا ، كه در اين صورت نكوهيده و محسور مىمانى .
عمر بن يزيد از امام صادق عليه السلام روايت مىكند كه : « آن حضرت « احسار » را نيازمندى تفسير نموده است . »
446 - 31662 - ( 61 ) محمد بن يزيد از امام صادق عليه السلام از پيامبر اكرم عليه السلام روايت مىكند كه آن : « حضرت « احسار » را در آيهء فوق به تنگ گرفتن تفسير كرده است . »
« 1 » 447 - 31663 - ( 62 ) هشام بن مثنى مىگويد : « مردى از امام صادق عليه السلام دربارهء اين آيه سؤال كرد : و در روز برداشت ، حق آن را بپردازيد و زيادهروى نكنيد ؛ چرا كه خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد .
امام عليه السلام يكى از انصار را نام برد و فرمود : فلانى كشاورزى داشت و هر گاه محصولش را برداشت مىكرد ، همهء آن را صدقه مىداد و خود و خانوادهاش دست خالى مىماندند . پس خداوند اين روش را اسراف قرار داد . »
هامش
( 1 ) . بنا بر اين معناى « محسوراً » در آيه ، در فشار قرار داده شده مىشود ؛ كه با تفسيرى كه حديث پيشين ارايه داد ، تطابق كامل دارد .