تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — صفحة 299

مساهمون:

ص٢٩٩
يافت . » دروازه‌هاى ميدان توپخانه بسته بودند و صداى تيراندازيهاى متناوب به گوش مىرسيد . در حالى كه « از سوى شمال شهر صداى تغ‌تغ شليكهاى پىدرپى و مستمر مىآمد » و « هيچكس نمىدانست كه چه اتفاقى افتاده است . » دشوار است كه از روايات منتشرهء موجود شرحى هماهنگ و يكدست از وقايع آن « روز روزها » ، سه‌شنبه 13 ژوئيه ، به دست داد . زيرا تا آنجا كه مىدانم نقشهء مليّون و جزئيات مربوط به اجراى آن هنوز تشريح نشده است . نمايش بادامك در كنار رودخانهء كرج ، ظاهرا حمله‌اى صرفا خدعه‌آميز جهت درگير ساختن انرژى و منحرف ساختن توجه سلطنت‌طلبان بوده ، در حالى كه گروه اصلى نيروهاى متحد مليّون از اين تأخير استفاده كرده ، تپه‌هاى شمال تهران را دور زده و به آرامى وارد دروازه‌هاى بدون محافظ ، يا تقريبا بدون محافظ ، اين قسمت از شهر گرديد . شرحى عالى از وقايع آن پنج روز ( 17 - 13 ژوئيه ) در نشريهء « تان »
( Temps )
مورخ 8 اوت 1909 درج گرديد كه در آن خبرنگار اين روزنامه آنچه را در 3 ژوئيه ديده بود چنين توصيف مىكند : « امروز ، در طلوع صبح سپاه طلايه‌دار ارتش مليّون ، به رهبرى بختياريها ، از طريق يكى از دروازه‌هاى شمال‌غربى ، در نزديكى محل سفارت فرانسه ، وارد تهران شد . نيروهاى آنها ، كه صرفا متشكل از چند هزار تن از افراد بود ، با هيچ‌گونه مقاومت جدى برخورد ننمود . آنها بلافاصله بخشى از سفارتخانه‌هاى خارجى در آن قرار داشتند به تصرف خود درآورده و محافظان دروازه‌ها را عوض نمود . و افراد خود را جانشين آنها ساختند و گشتهايى را براى حفظ نظم سازمان دادند . كمى بعد عده‌اى از مجاهدين ملّى ، همراه سپهدار ، از طريق يكى از دروازه‌هاى جنوبى وارد شهر شدند . در حالى كه گروه اصلى ارتش ، فرماندهى حاجى عليقلى خان سردار اسعد ، در قرارگاههاى خود باقى مانده و تا بعدازظهر وارد پايتخت نشدند تا بتوانند تمامى تلاشهاى خود را بر نقطه‌اى كه در آن ممكن بود شديدترين مقاومتها انجام گيرد متمركز سازند . » « رهبران مليّون به سوى بهارستان ، محل ويران‌شدهء مجلس سابق ، پيش رفتند . سربازان ملّى ميل داشتند كه در آنجا ، در ميان آن ويرانه‌ها ، قرارگاههاى خود را برپا سازند و از آنجا فرمانهاى خود را به شهر و ايالات صادر مىكردند . روستاى شميران هنگامى خبر اشغال تهران را دريافت نمود كه كاروانهاى روستائيان عازم شهر شدند تا ميوه و سبزيجات خود را بفروشند . اين روستائيان صلح‌جو احتياط آن ديدند كه در خانه باقى بمانند . » « از اردوگاه شاه در سلطنت آباد ، سربازان سلطنت‌طلب با شتاب عازم شدند تا به مليّون حمله كنند ،
انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — صفحة 299 | ادوارد براون / مهرى قزوينى