كرد « 1 » . » قانون انتخابات اگرچه توسط شاه امضاء شد ، امّا منتشر نشده باقى ماند . كنسولها كه در تلاشهاى متقاعدسازى خود شكست خورده بودند ، در 29 ژوئن به اصفهان بازگشتند بدون آنكه هيچ تعدى از سوى اين رهبر بختيارى ، كه باز هم به نقل از خبرنگار تايمز « زبان الكن و احمقانهاش ، اعتقاد به هدفهاى جدى وى را دشوار مىسازد ، كسب نموده باشند « 2 » . وى اضافه مىكند : « باور كردن اينكه در تهران جنگى وجود خواهد داشت ، دشوار مىباشد . امّا برداشت عمومى هم در رابطه با بختياريها و هم انقلابيون [ يعنى ارتش رشت ] آنست كه اكنون آنها نمىتوانند به صورتى محترمانه از انجام برخى كارها امتناع نمايند . »
در 30 ژوئن ، دولت روسيه ، با اطلاع دولت بريتانيا ، دستور تجمع يك نيروى نظامى قابلتوجه را در باكو صادر كرد ، تا در صورت بروز برخى پيشآمدهاى احتمالى به سوى ايران پيشروى كنند .
خبرنگار روزنامهء تايمز در سن پترزبورگ مىگويد : « اين واقعيت كه دستور تجمع يك ستون اعزامى در باكو داده شده است ، نمىتواند به اطلاع بختياريها نرسيده و يك تأثير هشداردهنده بر جاى نگذارد . در هرحال ، بهنظر مىرسد كه انتظار چنين نتيجهاى عمدتا منجر به راضى ساختن وزارت امور خارجه به فراهم ساختن تداركات نظامى گرديده است . بااينوجود ، روزنامهء « نودورميا » تأكيد دارد كه اتخاذ تدابير شديد ضرورى است . روزنامهء « رايش » موضع افراطى معكوس را اتخاذ نموده و بر پرهيز كامل تأكيد دارد . بنابر نظر روزنامهء « بورس گازت » به سبب تحريكات تركيه در اروميه اوضاع پيچيده است . در همان شمارهء تايمز ، خبرنگار ويژهء اين روزنامه در تهران براى كلنل لياخوف و همكاران روسى وى عميقا دلسوزى مىكند . زيرا تصور مىرفت « كه حكومت روسيه اظهار عدم مسئوليت در قبال اقدامات آنها خواهد كرد و اگر اقدام آنها با روسيه تداخل نمايد با آنها به عنوان يك سپر بلا رفتار خواهد كرد » ، زيرا وفادارى افراد آنها مورد ترديد بوده و حمايت شاه از صميم قلب نيست و به سبب آنكه « در هربرخورد و رويارويى آنها هدفى خواهند بود كه همهء معارضينى به طرفشان نشانه خواهند رفت . » در مورد ارتشهاى دو نهضت ملّىگرا ، وى نتوانست اطلاعات خاصى ارائه دهد . امّا نيروهاى سلطنتطلب را حدود 5 هزار تن سرباز عادى ايرانى كه در اطراف قصر شاه در سلطنتآباد تجمع نموده بودند ، و حدود 1300 يا 1350 تن قزاق تيپ ، كه 800 تن آنها در تهران تحت فرماندهى كلنل لياخوف ، 350 تن تحت فرمان كاپيتان زاپولسكى در پل كرج ، و 200 تن در
هامش
( 1 ) . تلگرام رويتر به منچستر گاردين و مورنينگ پست ، مورخ 6 اوت .
( 2 ) . تايمز ، 28 ژوئن .