ابراز داشت « 1 » . »
حال ، بالاخره بختياريها شروع به حركت كردند . طى چند روز قبل از 16 ژوئن آنها مجددا در اصفهان گرد آمده بودند و در آنروز رهبر آنها ، سردار اسعد ، « علنا اظهار داشت قصد دارد ، براى تضمين اجراى برنامه مشروطيت ، به سوى تهران پيشروى كند . » روز بعد چهار تن از خانهاى برجسته ، در معيت 800 تن از افراد ، شروع به پيشروى به سوى شمال كردند ؛ اقدامى كه خبرنگار تايمز آن را « نابخشودنى » توصيف نمود . وى چهار روز بعد با لحنى تلخ نوشت : « پس از ششماه بلوف زدن و مأيوس ساختن شديد مليّون ، اكنون تصور مىرود كه آنها - بختياريها - در لحظهاى كه همهچيز حكايت از برقرارى مجدد و نزديك رژيم مشروطه دارد ، به سوى تهران پيشروى نمايند . احتمالا اين اقدام تلاشى ديررس جهت « حفظ آبرو » نزد مليّون مىباشد ، امّا نبايد اين مسئله را ناديده گرفت كه اقدام بختياريها موجب بهت و حيرت فراوان دربار گرديده است . زيرا تاكنون دربار هيچ دركى از مقاصد بختياريها نداشت . از سفارت روسيه تقاضاهاى خشمگينانهاى جهت دريافت پول ، براى سازمان دادن مقاومت ، مىشود ، امّا روسها از دادن هرگونه مساعده در زمينهء مخارج عمليات نظامى خوددارى مىورزند « 2 » . »
در 23 ژوئن ، گزارش شد طلايهداران سپاه بختيارى در قم هستند ، كه در 80 مايلى جنوب تهران واقع است ، در حالى كه قزوين نيز مجددا توسط شمار عظيمى از افراد سپهدار اشغال گرديد و اين دو نيرو « در ارتباط روزانه با يكديگر بودند و هدف خود ، يعنى حركت همزمان به سوى پايتخت را ، اعلام داشتند « 3 » . » فورا به كنسولهاى بريتانيا و روسيه در اصفهان دستور داده شد كه در اسرع وقت به دنبال نيروهاى بختيارى رفته و « مشتركا به رهبران آن تأكيد كنند كه از پيچيده ساختن اوضاع ، كه بهطور رضايتبخشى برقرارى مجدد مشروطيت را نويد مىدهد ، خوددارى ورزند « 4 » . » در همان روز ، شاه قانون انتخابات را امضاء نمود ، و اين اقدامى بود كه اگر مليّون مىتوانستند به وى اعتماد داشته باشند ، مىتوانست تأثير آرامشبخشى داشته باشد ؛ در حالى كه در 21 ژوئن كاهش اندكى در سربازان روسى مستقر در تبريز به عمل آمد ، كه باز اين اقدام نيز مىتوانست آنها را مجددا مطمئن سازد ، امّا
هامش
( 1 ) . همان مرجع ، 18 ژوئن .
( 2 ) . تايمز ، مورخ 22 ژوئن .
( 3 ) . همان مرجع ، مورخ 24 ژوئن .
( 4 ) . همان مرجع ، مورخ 25 ژوئن .