گرديد ، اشاره شد . در حالى كه حتى پس از اعادهء مشروطيت هم روزنامهء تجديد حيات يافتهء « حبل المتين » به سبب درج سخن حقارتآميز در مورد اعراب و تحقير آنها به عنوان « سوسمارخوار » ، كه اهانت به اسلام تلقى گرديد ، توقيف و سردبير آن مجازات شد . تدوين قانونى براى تنظيم بهتر امر مطبوعات ، يكى از اقدامات قانونگزارى بود كه توجه مجلس را به خود مشغول داشت و ، همانطور كه ذكر گرديد ، شوراى مصلحهء متشكله در مه 1908 ، يعنى يك ماه قبل از كودتا ، كمك بسيارى به تعديل لحن ارگانهاى خشنتر مطبوعات كرد .
7 . انجمنها
قبلا توضيح داده شد كه انجمنها دو گونه بودند : انجمنهاى رسمى و غيررسمى . انجمنهاى رسمى به وسيلهء قانون تأسيس گرديده و سه نوع بودند : انجمنهاى بلدى ، انجمنهاى ولايتى و انجمنهاى ايالتى .
انجمنهاى غيررسمى صرفا باشگاهها يا انجمنهاى متعلق به افرادى با برخى منافع مشترك محلى ، سياسى انسان دوستانه يا غيره بوده و توسط مادهء ذيل از قوانين متمم مورخ 7 اكتبر 1907 صورت قانونى يافته و تابع قانون ويژهاى بودند كه نحوهء ادارهء آنها را مقرر مىكرد و مجلس سرگرم تدوين آن بود :
« مادهء 21 . انجمنها و اجتماعاتى كه مولد فتنهء دينى و دنيوى و مخلّ به نظم نباشند ، در تمام مملكت آزاد است ، ولى مجتمعين با خود اسلحه نبايد داشته باشند ، و ترتيباتى را كه قانون در اين خصوص مقرر مىكند ، بايد متابعت نمايند . اجتماعات در شوارع و ميدانهاى عمومى هم بايد تابع قوانين نظميه باشد . »
بنابراين ، بايد تمايز روشنى بين انجمنهاى رسمى كلوبهاى غيررسمى قائل شد و همانطور كه تقىزاده اعتراف داشت ، اين امرى تأسفبار است كه نام انجمن بايد به اين هردو بدون هيچ تمايزى ، اطلاق شود . انجمنهاى رسمى بخشى مكمل و ضرورى از طرح جديد براى اعطاى سهمى حقيقى و مؤثر به مردم ، در امر حكومت كشور ، هستند و از جمله وظايف آنها نظارت بر انتخابات - قانون انتخابات 9 سپتامبر 1909 ، مواد 9 تا 11 ، 13 ، 14 و غيره - ، نظارت بر وصول ماليات و كنترل هرگونه اقدام خودسرانهاى بودند ، كه احتمال داشت از سوى حكام معتاد به اعمال اختيارات مطلقهاى كه تحت رژيم پيشين داشتند ، سر بزند . خلاصه آنكه ، اين انجمنها آن حكايت اصلى را فراهم ساختند كه اميد مىرفت بتواند مالياتدهندگان را از زياد ، ستانيهاى غيرقابلتحملى كه قبلا گذشت ، رها سازد .