قبل باشد به وزارت خارجه ايران در اين خصوص نوشته و از مضامين آن معلوم است كه وزيرمختار مزبور ساعى است كه سوءظنى كه در اين موقع در اذهان متمكن شده ، كه معاهده مزبوره راجع به تقسيم ايران است رفع نمايد . و ما به زحمات زياد سواد آن را به دست آورده براى استحضار خاطر عموم مشتركين گرام درج مىكنيم و بعد از آن عقايد شخص خود را ضميمه نموده سپس تكليف خود را در علاج اين درد مشكل عرضه مىداريم ، مگر مورد توجه ارباب حل و عقد افتاده در پى درمان و چاره برآيند و شب ظلمانى ما را نور امنيتى در عقب رخ نمايد . »
« سواد مراسله مزبوره 26 رجب 1325 - 5 سپتامبر 1907 »
به دوستدار اطلاع رسيده كه در ايران شهرت دارد كه قراردادى فىمابين انگليس و روس منعقد شده كه نتيجهء آن مداخله دولتين در ايران و تقسيم اين مملكت فىمابين آنها خواهد بود . خاطر جناب اشرف ارفع مسبوق است كه مذاكرات فىمابين روس و انگليس به كلى طور ديگر است ، چراكه جناب مشير الملك در اين اواخر به پترزبورگ و لندن رفته مذاكراتى كه با وزير امور خارجه روس و انگليس نموده و مشاراليهما از طرف دولتين خود مقصود دولتين مشاراليهما را در ايران صريحا توضيح كردهاند . بايد راپرت داده باشند .
جناب سر ادوارد گرى وزير امور خارجه انگليس مفاد مذاكراتى كه با جناب مشير الملك داشتهاند ، و همچنين مفاد مذاكرات مسيو ايزولسكى كه رسما به دولت انگليس اطلاع داده شده به دوستدار اطلاع دادهاند .
« جناب سر ادوارد گرى ، به دوستدار اطلاع مىدهند كه به جناب مشير الملك اظهار داشتهاند ، كه ايشان و مسيو ايزولسكى در دو نكته اصليه باهم كاملا متفقند . يكى اينكه هيچيك از دولتين در امور ايران مداخله نخواهند كرد مگر اينكه صدمه به مال و جان رعاياى آنها وارد آيد . و ديگر اينكه مذاكرات در باب قرارداد فىمابين روس و انگليس نبايستى بر خلاف انتگريته ( تماميت ) و استقلال ايران بوده باشد . جناب سر ادوارد گرى نيز اظهار داشته بودند كه تا به حال فىمابين روس و انگليس ضديت بوده و هريك مىخواسته كه توقف ديگرى را در ايران مانع شود - و هرگاه اين ضديت در اين حال نامعلوم ايران امتداد پيدا مىكرد براى يكى از طرفين يا براى هردو وسوسه پيدا مىشد كه در امور ايران مداخله كنند و نگذارد ديگرى از اين وضع حاليه فايده ببرد ، يا به ضرر ديگرى براى خود تحصيل فايده نمايد .
مقصود از مذاكرات حاليه فىمابين انگليس و روس اينست كه چنين اشكالى فىمابين بروز نكند ، و
انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — صفحة 183
مساهمون: ادوارد براون
ص١٨٣