تخطي إلى المحتوى الرئيسي

انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — صفحة 178

مساهمون:

ص١٧٨
ازدياد فلاحت ، داير ساختن كارخانجات خيلى لزوم پيدا كرده بالاخره بعد از مشاوره زياد رأى بر اين قرار مىگيرد كه بايد 20 ميليون ليره انگليسى اقلا از دولتين بالمشاركه قرض نمود . از اين مبلغ يك قسمتى مخصوص معادن و حصه‌اى مال نظام و غيره و غيره ، و با دو ميليون بقيه يك بانكى داير ساخت . دولت ايران در اين موقع ناچار بايد سر تسليم خم نمايد ، استقراض نامه را بايد نوشت مشروط اين استقراض خيلى سبك و سهل است . فقط ده ماده بيشتر ندارد و اين قرض ايران را آباد و گلستان خواهد نمود . ماليه ايران ده برابر ترقى خواهد كرد . » سومين مقاله روز بعد ، در شمارهء 114 ، مورخ 11 سپتامبر 1907 ، منتشر گشت متن آن چنين بود : سخن در شماره قبل بدين‌جا رسيد كه مأمورين دولتين معاهدتين ، صرفه و صلاح ايران را در يك استقراض جديدى خواهند ديد . و چون از يك طرف پنج ميليون مثلا مصارف تأمين داخله را طلب دارند ، و از طرفى قروض سابقه هم بايد ادا شود و اين دو حق ثابت ما را مجبور مىكند كه تا درجهء اطاعت و تمكين نمائيم ، شروط اين استقراض جديد عبارت خواهد بود از دو فصل كه امضاء آن فصول كتاب استقلال ما را به خاتمه خواهد رسانيد . يكى از شرايط آنست كه مأمورين اداره‌جات ماليه ايران بايد حتما از طرفين مقرر شود ، و مأمورين جزء را هم آنها معين نموده زمام اختيارات را در كليه سرحدات بلكه بلاد داخله نيز بر عهده گرفته به كلى دست مأمورين داخله را از عمل كوتاه نمايند . محتاج به توضيح نيست كه يك نفر مستخدم بلژيكى به مجرد آنكه زمام كار گمركات ايران بالاستقلال به او واگذار گرديد چقدر نفوذ اجانب را زياد كرد ، و چگونه مستخدمين ايرانىنژاد را خوار و بىمقدار ساخت ، درصورتىكه در هرساعتى مىخواستيم عزل او را قادر بوديم و هيچ‌نوع اقتدارى در ملك ما نداشت . صورت تعرفه جديد گمركى را هركس ديده مىداند - اين نمك‌به‌حرام چه خيانت‌ها به مملكت ما كرد و تا چه اندازه قدرت روس را افزود و با جنس ايرانى چه نحو سلوك نمود . بااين‌حال پيداست كه مأمورين روس و انگليس با وجود تسلط تامه و قدرت كامله و صاحب‌طلب بودن چه‌سان سلوك خواهند نمود . واقعهء دنشاوى
( Denshawie )
مصر را هركس خوانده مىداند كه مطالب چيست ، چندين نفر مصرى را براى كشتن يك نفر انگليسى بر دار زد ، و جمعى را هم به مدت‌هاى مختلفه حبس نمود ، چه بىرحمى از لرد كرومر سر زد كه هرگز از صفحه تاريخ محو نخواهد شد . ديگر آنكه همين وجه استقراض وقتى كه در تصرف خود آنها باشد ، طورى مصرف خواهند كرد كه باز اكثرش به مملكت خودشان مراجعت
انقلاب مشروطيت ايران ( فارسي ) — صفحة 178 | ادوارد براون / مهرى قزوينى