تا اينكه هولاكو در سال 363 درگذشت و پسرش اباقا به جاى او نشست .
عطا ملك در دورهء او نيز مستقلا بر بغداد و سائر نقاط عراق حكومت مىكرد و همانگونه كه ذكر كرديم ، به بازسازى شهرها اهتمام داشت و به بندگان خوب خدا توجه مىكرد . وى از ميزان مالياتهايى كه براى كشاورزان و دهقانان وضع شده بود كاست ؛ و قنواتى تأسيس نمود و روستاهايى بنا كرد و از فرات ، انشعابى به سوى كوفه و نجف روان كرد و براى اين كار نزديك صد هزار دينار طلا اختصاص داد و بر كرانههاى آن صد و پنجاه روستا بنا كرد و زمينهاى زراعتى خشك را آباد ساخت تا سرسبز شدند ، چنان كه كاروانسرايى در نزديكى مشهد امير المؤمنين عليه السلام در نجف بنيان كرد ؛ و مدت زيادى از سقوط بغداد به دست مغولها نگذشته بود كه شادابى خود را بازيافت و مردم با اطمينان به كار و كشاورزىشان بازگشتند ، تا اينكه درآمدهاى بغداد افزون گشت . ابن شاكر كتبى در كتاب ( فوات الوفيات ) ج 2 ، صفحهء 75 و 76 مىنويسد :
[ اوضاع ] بغداد در زمان علاء الدين عطا ملك ، بهتر از زمان خليفه بود .
يونينى در ذيل مرآة الزمان ( ج 4 ، صفحهء 224 و 225 ) دربارهء عطا ملك مىنويسد : رفتار او از بهترين رفتارها بود و با رعايا بسيار با عدالت رفتار مىكرد .
حكومت وى در بغداد نزديك بيست و چهار سال طول كشيد كه شش سال آن در زمان هولاكو و هفده سال يعنى تا سال 680 در زمان اباقا و سال آخر در زمان تكودار بود .
شبيبى در جزء دوم كتابش ابن الفوطى مىنويسد : « در سيرهء علاء الدين ( عطا ملك ) جوينى شواهدى وجود دارد كه بر نكوهش بتپرستان ستمگر يعنى حاكمان مغول دلالت دارد ، و اين كه امتهاى مسلمان شكست خوردهء مشرق زمين را به زندگى در سايهء پرچم اسلام باز مىگرداند ، هرچند اين مسلمانان از
الإسماعيليون والمغول ونصير الدين الطوسي ( اسماعيليون و مغول و خواجه نصير الدين طوسى ) ( فارسى ) — صفحة 402
مساهمون: مهدى زنديه
ص٤٠٢