حسن دوم سخنانش را چنين تكميل مىكند :
« مردم از تكاليف شريعت معاف شدهاند ، زيرا در دورهء قيامت كه اينك در آن به سر مىبريم ، بر مردم لازم است با تمام وجودشان به سوى خداوند روانه شوند تمامى شعاير دينى و عبادت مرسوم را رها كنند . در شريعت بر مردم واجب شده است كه در روز ، پنج مرتبه با خدا باشند و او را عبادت كنند . اين تكليف صرفا ظاهرى است . اما اينك كه دورهء قيامت است ، بر مردم لازم است همواره در دل با خدا باشند و خود را دائما به سوى حضرت الهيه روان نگهدارند ؛ چرا كه نماز حقيقى ، همين است » .
علىرغم تهديد و انذارى كه در كلام حسن دوم به سنگسار و كشته شدن وجود داشت ، سخنان حسن دوم با خشم و نفرت جمع اسماعيلى حاضر در مجلس و در رأس آنان برادر زنش ، مواجه شد .
البته طبيعى است كه در كنار اين افراد ، كسانى باشند كه از ايدههاى جديد حسن دوم مبنى بر كنار گذاردن تكاليف دينى ، استقبال نمايند و حسن دوم را در اين ايدههايش همراهى كنند .
جوينى انقياد و سرسپردگى اين افراد را به حسن دوم چنين توصيف مىكند : « . . . در آن روزى كه در مأمون آباد ، « 1 » آشيانهء كفر ، اين زشتيها انجام و آن بديها آشكار شد ، همگى به همراه موسيقى به رقص و پايكوبى پرداختند و علنا بر همان پلههاى منبر و در محل نشستن خطيب به شرابخوارى مشغول شدند » .
اين مناظر را كه به نحو آشكارى به نظر مىرسد ، خود حسن دوم تدارك ديده بود ، تا مردم را از كارهايش راضى نشان و چنين جلوه دهد كه مردم در
هامش
( 1 ) - ظاهرا مؤمن آباد باشد . م .