شياطين و گلهء ديوان را مىبيند كه فريادكنان و عربدهجويان و ناسزاگويان درهم مىلولند و در پناه يكديگر خويشتن را نهان مىسازند .
اما اين تحذير و انذار چندان بموقع نيست ، زيرا همين كه مولاى مقدس به زمين باز مىگردد ، وسوسهء اهريمن آغاز مىشود . همچنانكه « مارا « 1 » » ى حيلهگر مىكوشيد تا بودا را كه تازه نور معرفت بر دلش تابيده بود گمراه كند ، يا شيطان فريبكار در صدد برمىآيد كه « رهانندهء آدميزادگان « 2 » » را به دام اندازد « اهريمن نابكار نيز مىكوشيد تا زرتشت پرهيزگار دين بهى مزديسنى را رها كند . » اين لحظه لحظهاى بحرانى است ؛ و نقطهء تحولى است در تاريخ دين زردشت . وى ديو پليد را از خود مىراند و مقهور مىكند . سپس اين برافرازندهء پيروزمند راستى و درستى به نشانهء پيروزى خود نماز « يتا اهو وئيريو « 3 » » را كه نوعى ته دئوم « 4 » است مىخواند .
اما او بايد بارها در كار خود با نوميدى روبرو شود . در نخستين دوران دهسالهء دعوتش تنها يك تن به كيش وى مىگرايد و او پسر عمش « مديو مانگه » است كه به منزلهء يوحناى حوارى دين مسيح است . اما در دوازدهمين سال رسالتش توفيقى به دست مىآورد كه يكى از مفاخر دوران نبوت اوست . اين توفيق درآمدن شاه ويشتاسپ به آيين او مىباشد - پادشاهى كه مقدر بود قسطنطين « 5 » دين مزديسنى گردد .
به قطع و يقين نمىتوان گفت كه اين ويشتاسپ يا گشتاسپ به راستى كه بوده است . نام او با نام ويشتاسپ پدر داريوش بزرگ يكى است اما دليل قانع - كنندهاى نداريم كه اين دو تن را نيز يكى بدانيم . اين كه ويشتاسپ يكى از شهرياران دست نشاندهء ناحيهء ماد بوده است يا اين كه در مشرق ايران در باكتريا ( باختر يا بلخ ) ، يا به احتمال بيشتر ، ناحيهاى كه امروز افغانستان يا سيستان ايران مىخوانيم به استقلال سلطنت مىكرده است ، مطلبى است كه بايد محققان دربارهء آن بحث كنند 3 . در اينجا همين كافى است كه اين پادشاه پرهيزگار را كه اوستا او را بىهمتا
هامش
( 1 ) .Mara، در دين بودا روح خبيثى ، كه همراه با دخترانش - هوس ، لذت ، و ناشكيبائى - در صدد اغواى بودا برآمدند . م
( 2 ) . اشاره به ملاقات ابليس با عيسى و قصد ابليس به فريفتن و اغواى مسيح است كه شرح آن در باب چهارم انجيل متى مذكور است . م
( 3 ) .yatha ahu vairyo، يكى از نمازهاى معروف زرتشتى كه ، بنا به روايت بندهشن ، زرتشت با خواندن آن بر اهريمن غلبه يافت . م
( 4 ) . مخفف عبارتTe Deum laudamus« خدايا ترا مىستاييم » مىباشد كه از ادعيهء لاتينى است . م
( 5 ) . قسطنطين ( 288 - 337 ) ، امپراطور ( 306 - 337 ) روم . گويند پس از پيروزى در نبردى به سال 312 صليب مشتعلى در آسمان ديد و آن را نشانهء فتح خود شمرد و به مسيحيت راغب شد . از آن پس مسيحيان عملا آزادى دينى يافتند . م