آنجا آمده بودند زيرا آن هنگام مصادف با بحبوحهء جشن نوروزى بود ، و اگر چه كسانى كه در آن جمع بودند خشن و ناتراشيده مىنمودند ، و به خانهبهدوشان و راهزنان بيشتر مىماندند ، مردمى پاكدل به نظر مىآمدند ، و من به زودى به سعادت مصاحبت با ايشان نائل آمدم .
غذايى ساده و شيرينيهاى عيد را آوردند و خورديم ، و براى اين كه جايى براى نشستن من مهيا كرده باشند تختخواب سفرى مرا زدند . ميهمانان دور سماورى كه مىجوشيد چمباتمه زده بودند و از خوردن چايى كه با انداختن حبههاى قند آن را شيرين و مبدل به شربت مىكردند ، لذت مىبردند . پس از صرف غذا دو پسر كوچك كه برادران صاحبخانه بودند وارد اطاق شدند . جامههاى ژندهء كثيفى در برداشتند و صاحبخانه ايشان را احضار كرده بود تا براى سرگرمى ما آواز بخوانند . با قدرت و قوت تمام و صداى بسيار زير شروع به خواندن كردند و در ضمن با دايره زنگى خشنى ضرب مىگرفتند . همچنانكه آواز مىخواندند چهرهء درخشان آنان برافروخته مىشد . صاحبخانه نيز با شور و شوق وارد معركه شد و به خواندن و زدن پرداخت .
سرانجام دايره زنگى را به دست من داد و خواهش كرد كه آواز بخوانم . من آهنگ « يانكى دودل « 1 » » را به « هوم ، سويت هوم « 2 » » ترجيح دادم ، زيرا در اين كار نظر به مناسب بودن آهنگ داشتم نه احساسات و عواطف زيرا بهطور كلى چنين مىپندارم كه ايرانيان « والسهاى تند » را به « ملودى » هاى روبينشتاين « 3 » يا سمفونى بتهوون « 4 » ترجيح مىدهند . چون سخن از ساز و آواز به ميان آمد از آن عده پرسيدم كه آيا داستان شيرين و دلدادهء سنگتراش او فرهاد را كه نظامى 34 بدان زيبايى سروده است مىدانند . چند تن از آنان اين قصه را به خوبى مىدانستند ، و چند قسمت از آن را هم به فارسى و هم به تركى از برخواندند .
هنگامى كه قوم پراكندند و رفتند شب از نيمه گذشته بود و آنگاه دانستم كه من يكى از پنج تنى هستم كه بايد در آن اطاقى كه ديوارهايش كاهگلى و سقفش
هامش
( 1 ) .Yankee Doodle، كه معنى لفظ به لفظ آن مىشود « يانكى كودن » ، از آهنگهاى عاميانهء قديمى و بسيار معروف و متداول امريكايى است . م
( 2 ) .Home , Sweet Homeكه معنى آن مىشود ميهن ، اى ميهن گرامى ؛ آهنگى است كه در 1823 ساخته شده است . م
( 3 ) .Rubinstein( 1829 - 94 ) ، موسيقيدان و آهنگساز روسى . كار خود را در موسيقى از 9 سالگى آغاز كرد ، و بعدها مورد تحسين بزرگترين موسيقيدانان عصر قرار گرفت . م
( 4 ) .Beethoven( 1770 - 1827 ) ، آهنگساز معروف آلمانى ، كه به عنوان تكنواز پيانو و بديههنوازى شهرت يافت . از معروفترين آثارش سمفونى سوم ، سمفونى پنجم ، سمفونى ششم ( سمفونى پاستورال ) و سمفونى نهم است . م