همان راه خوى به اروميه دوستم ، آقاى لبرى « 1 » ، و خدمتكارش 32 را كشتند .
و چهار ماه پس از عبور من از آن راه ، دستهاى از كردان گروهى ده نفرى را غارت كردند ، بيم و خطر آن سفر در نظرم صورت حقيقت مىگيرد 33 .
باد شديدى كه از شمال مىوزيد قطعات كور كنندهء برف را به سوى ما مىراند . خوشبختانه هنگامى كه به سوى جنوب مىپيچيديم از شر آن در امان مىمانديم هرچند غالبا طوفان سبب مىشد كه ارتفاع برف تا پشت زين اسب برسد . از ارتفاعاتى كه نهرها در زير آن جارى بود ، و از كنار پرتگاهى كه در تاريكى عموديتر مىنمود مىگذشتيم تا اينكه شب چنان تاريك و قيرگون شد كه جز آنكه عنان را بر گردن اسب رها كنيم كارى از دست ما برنمىآمد . دستها را تكان مىداديم تا از سرما يخ نزنيم و خود را تسليم غريزهء راهجويى اسبان كرده بوديم . در تمام اين مدت عصا و چتر و قوطى كلاه كه حاوى كلاه « سيلندر » من بود مىغلتيد و به بدنهء زين اسب من مىخورد ، و اين اشياء در آن محيط ، نامناسب و بى جا مىنمود . اما تا آن هنگام فرصتى نيافته بودم كه خود را از شر آنها رها كنم ( مگر اين كه آنها را به عنوان اشياء بىمصرف به دور مىافكندم ) زيرا هرچند با آخرين آثار تمدن وداع كرده بودم ، باز به همينها كه باقى مانده بود براى ديدارهاى رسمى نياز داشتم . براى رفع ملال و قوت قلب خود و ديگران به سوت زدن و آواز خواندن پرداختم . در آن هنگام تنها آهنگى كه به خاطرم رسيد سرود « بيرق ستارهنشان « 2 » » بود ، يعنى سرود دموكراتيك عجيب و غريبى كه در فلات ايران به درد بوق و كرنا مىخورد .
راهنماى ما در جواب من تصنيف سادهء كوتاهى كه تركى بود خواند و من به نوبهء خود در پاسخ وى چند بيت از اشعار فارسى حافظ را كه از برداشتم خواندم ؛ ظاهرا اين كار مايهء تفريح و سرگرمى راهبر ما شد ، و بدين گونه سفر خود را در جايى كه درهء مرگ مىنمود ، كوتاه كرديم . سرانجام نور چراغهاى كلبههاى گلى اطراف قوشچى كه از دور در ميان ظلمت پيدا بود چشمك زدن گرفت و چيزى نگذشت كه از آخرين تپه فرود آمديم و پس از عبور از زمينى هموار خود را در بهترين خانههاى ده مستقر يافتيم .
صاحبخانه مردى بود بلند بالا باسبلت و ابروان پر پشت ، كه اگر بينى خوش - تركيبى نداشت و اطراف دهانش داراى حالتى مطبوع و مهر بخش نبود ، چهرهاش وحشتانگيز مىشد . وى سرگرم پذيرايى مهمانانى بود كه براى ديد و بازديد عيد
هامش
( 1 ) .Labaree( 2 ) .Star - spangled Bannerنام سروديست كه در 1814 انشاد شد ، و در 1931 به موجب قانونى كه به تصويب كنگره رسيد سرود رسمى ايالات متحد امريكا اعلام گرديد . م