آن طور كه سزاوار آنست بخواند و در خواندن و تأمل در آيات آن شبش را ببامداد رساند ، و بدن خويشتن را در بارهء تلاوتش در نمازها بتعب افكند ، جز اينكه آن طور كه خواهد اين كارها براى او فراهم نشود و آن طور كه شايد و بايد نتواند و خلاصهء كردارش در اين باره با آنچه در دل اوست وفق ندهد و سازش ندارد بلكه عمل او نازلتر و پائينتر از نيت اوست ، چنانچه در حديث آمده كه نيت مؤمن به از كردار اوست ( بنا بر اين ) قرآن براى هر طائفهاى به صورت خود آنها تجلى كند با اين تفاوت كه در زيبائى و جمال بهتر از خود آنها است ، و آن صورت همان است كه اگر مطابق آنچه در نيت و دل آنها بوده از اينكه به قرآن عمل كنند و كوشش بسيار در انجام فرامين آن نمايند ، هر آينه براى آنها همين صورت بود ، و اما جهت اينكه او را نشناسند آن طور كه بايد اينست كه اينان آن طور كه بايد بدلخواه خود و مطابق نيتشان انجام وظيفه در برابر قرآن نكردند و آن طور كه سزاوار بود رفتار ننمودند ، و فقط به وصف و نشانه او را بشناسند زيرا همينها بودند كه اوقات مختلف شب و روز آن را تلاوت ميكردند و در نهان و عيان ميخواندندش ، و اما اينكه هنگامى كه او را ببينند خداى را به بردبارى و كرم و رحمت توصيف كنند براى آنست كه خود را در جنب او ناقص و قاصر در بارهء پرستش او مىبينند كه از او اميد گذشت و رحمت و كرم دارند ، و اما اينكه قرآن حجت خدا بر خلق اوست براى آنست كه براى ايشان آنچه لازمهء خير و خوبى است با فرمان دادن به آن ، و آنچه موجب بدى است با قدغن كردن از آن آورده . . . - تا آنجا كه گويد :
و سخن گفتن قرآن عبارت است از القاء آن در گوش چيزى را كه از آن فهم معنى شود ، و اين است معناى حقيقى و واقعى سخن گفتن ، و در آن شرط نيست كه از زبان گوشتى صادر گردد ، و همچنين است سخن گفتن نماز ، زيرا كسى كه نماز را آن طور كه شايد انجام دهد آن نماز او را باز دارد از پيروى دشمنان دين و غاصبين حقوق پيشوايان آئين و ائمه و اوصياء معصومين آنان كه هر كس آنها را شناخت خداى را شناخته و هر كه آنها را ياد كرد خداى را ياد كرده است .
2 -
حضرت صادق عليه السلام از پدرانش عليهم السلام از رسول خدا ( ص ) حديث فرمايد كه آن حضرت ( ص ) فرمود : اى مردم شما اكنون در دنيا و خانهء سازش و صلح هستيد و شما در سر راه سفر هستيد و بشتاب شما را خواهند برد ، و شما مىنگريد كه شب و روز و خورشيد و ماه هر تازهاى را كهنه كنند و هر دورى را نزديك سازند و هر وعدهاى را بسر رسانند ، پس اسباب و وسائل زيادى فراهم كنيد براى اينكه گذرگاه درازى در پيش است . فرمود : پس مقداد بن اسود برخاست و عرضكرد : اى رسول خدا خانه