توضيح
- بايد دانست كه همهء آنچه دل بخواهد ، و پيروى هواى نفس همه جا مذموم نيست ، بلكه ميزان همانست كه در باب دوستى دنيا گذشت كه هر هواى نفسى كه فقط بخاطر شهوت رانى و لذت جسمانى و اغراض دنيوى باشد و خدا در آن منظور نباشد پيروى از آن مذموم ، و چنانچه پيروى كرد پيروى نفس امارهء بسوء را كرده است ، و آنچه انسان بخاطر اطاعت امر خداى سبحان انجام دهد و براى تحصيل رضاى او باشد اگر چه بر طبق دلخواه و هواپرستى او باشد مذموم نيست ، پس ممكن است گاهى انسان بخاطر شهرت در عبادت و جلب قلوب جهال و نادانان ترك لذات نفسانى كند و گرسنگى و تشنگى و شبزندهدارى را بر خود هموار كند ولى مذموم باشد زيرا بخاطر اغراض پست دنيا بوده ، و در مقابل گاهى ممكن است بخاطر انجام فرمان خدا و به منظور بدست آوردن فرزند صالح و شايسته ، يا براى آلوده نشدن به حرام ازدواج كند و با حلال خود جماع كند ، و چنين شخصى اگر چه لذت جسمانى هم ميبرد ولى مذموم نيست چون هدفش در اين عمل كار صحيحى است . اين بود ملخصى از كلام مجلسى عليه الرحمة .
2 -
از امام باقر عليه السلام روايت شده كه رسول خدا ( ص ) فرمود : خداى عز و جل فرمايد : سوگند بعزت و جلال خودم و بزرگى و كبريائم و نور و برترى مقامم كه هيچ بنده دلخواه خود را بر دلخواه من مقدم ندارد جز اينكه كارش را پريشان كنم و دنيايش را در هم سازم ، و دلش را به او مشغول كنم ، و از دنيا بر او ندهم جز آنچه برايش مقدر كردهام ، و سوگند بعزت و جلال و بزرگى و نور و برترى و بلندى مقامم كه هيچ بندهء دلخواه مرا بر خود مقدم ندارد جز آنكه فرشتگان من او را نگهبانى كنند ، و آسمانها و زمينها روزى او را متكفل گردند ( و به عهده گيرند ) و از پس تجارت هر تاجرى پشتيبان و نگران او باشم ، و دنيا هم در حالى كه نخواهد بجانب او رو كند .
توضيح
- مجلسى عليه الرحمة در معناى
« و كنت له من وراء تجارة كل تاجر »
چند وجه ذكر كرده كه شايد بهترين آنها وجه اول است كه مقصود اين است كه دل آنها را مسخر او كنم ، و در دلهاى آنها اندازم تا سهمى از بهرهء تجارت خود را به او بدهند .
3 -
امير المؤمنين عليه السلام فرمود : جز اين نيست كه من بر شما از دو چيز مىترسم : پيروى هواى