ستم كند خداوند مسلط گرداند كسى را كه به او يا بفرزندان او يا به فرزند فرزندش ستم كند ، گويد : عرضكردم :
او ستم كند و خدا بفرزندش يا فرزند فرزندش كسى را مسلط سازد ؟ فرمود : خداى عز و جل فرموده : « و بايد بترسند آنان كه اگر باز گذارند پس از خود فرزندان ناتوانى ميترسند بر ايشان پس بترسند خدا را او بگويند سخنى استوار » ( سورهء نساء آيهء 9 ) .
شرح
- در تفسير اين آيهء شريفه سه وجه گفتهاند كه مناسب با استشهاد امام عليه السّلام وجه دوم است و آن اينست كه خداوند در اين آيه بولى يتيم دستور باداء امانت و حفظ مال يتيم را داده است ، و بنا بر اين معنى آيه چنين مىشود : كه هر كس سرپرستى يتيمى را به عهده گرفته بايد طورى در اموال او تصرف كند كه دوست دارد ديگران در اموال فرزندان خودش پس از مرگ او آن طور تصرف كند ، و خلاصه ستم به آنها روا ندارد هم چنان كه دوست ندارد ديگران در بارهء فرزندانش پس از وى ستم كنند ، و لذا دنبال اين آيه خداوند فرمايد :
إِنَّ الَّذِينَ يَأْكُلُونَ
. . . . همانا آنان كه ميخورند اموال يتيمان را بستم جز اين نيست كه ميخورند در شكمهاى خويش آتش را . . . تا آخر آيه » و شيخ طبرسى ( ره ) در تفسير اين آيه از حضرت صادق عليه السّلام حديث كند ( و ملخصش اينست ) كه فرمود : در كتاب على بن ابى طالب عليه السّلام نوشته است كه هر كه مال يتيم را بستم بخورد و بالش در دنيا و آخرت بوى برسد اما در دنيا بفرزندانش پس از او رسد و اما در آخرت گرفتار آتش شود .
و روى اين بيان نظر امام عليه السّلام نيز در پاسخ از پرسش راوى و استبعاد او از اينكه چگونه فرزند بستم پدر عقوبت شود روشن گردد ، زيرا ستم اثرى طبيعى دارد كه آن اثر در دنيا نيز بستمكار برسد و اگر به خود او نرسيد بفرزندانش برسد ، مانند آتش كه هر جا افتاد اثرش سوزاندن است ، و همين بيان براى جلوگيرى از ستم ستمگران كافى است زيرا آن كس كه گرفتارى ستمكار يا فرزندان او را ديد و يا اين گفتار را از گويندهء راستگوئى چون امام عليه السّلام شنيد و باور داشت ، و دانست كه ستمكارى خواه و ناخواه در نظام آفرينش اثر دارد و ستمكارى بجزاى كردار زشتش دچار گردد ، ستم به كسى روا ندارد ، و باعث جلوگيرى ظلم و تعدى گردد ، و اين منافاتى با عدل اللهى ندارد زيرا اثر طبيعى و واكنش عمل انسانى است .
14 -
حضرت صادق عليه السّلام فرمود : كه خداى عز و جل به پيامبرى از پيمبرانش كه در كشور يكى از سركشان و جباران بود وحى فرستاد كه نزد اين مرد جبار برو و به او بگو : كه من ترا نگماردم براى ريختن