دفع مىكند . . تا اينكه گويد : و طبرسى گفته است : تبتل بمعنى انقطاع بدرگاه خدا است براى عبادت ، و اخلاص عمل براى او و اصل آن از « بتل الشيء » بمعنى بريدن و قطع كردن آن است و از اين رو فاطمه ( ع ) را بتول گفتند : چون با عبادت خدا از ديگران بريده بود ، سپس مجلسى ( ره ) گويد : محتمل است معناى حديث اين باشد كه اين قسم بهترين اقسام تبتلى است كه خداوند فرموده ، و اشارهء با انگشت ممكن است اشاره ببلندى و پستى باشد ، و حركت دادن انگشتان اشاره به چپ و راست باشد ، و گفته شده : بلندى و پستى اشاره باينست كه پروردگارا نميدانم آيا مرا بلند گردانيده يا پست كردهاى ، و حركت دادن به چپ و راست اشاره بدان است كه نميدانم آيا از اصحاب يمين هستم يا از اصحاب شمال .
2 -
محمد بن مسلم گويد : از حضرت باقر عليه السّلام پرسيدم از ( تفسير ) گفتار خداى عز و جل : « پس فروتن نشدند براى پروردگار خويش و زارى نكردند » ( سورهء مؤمنون آيه 76 ) فرمود : استكانت همان فروتنى است و تضرع : بلند كردن هر دو دست و زارى كردن بدانها است .
3 -
حضرت صادق عليه السّلام رغبت را ذكر كرد و درون دو كف خود را به طرف آسمان باز كرد ( يعنى رغبت چنين است ) و اما رهبت چنين است : و پشت دو دست را به طرف آسمان كرد ، و اما تضرع چنين است :
و انگشتانش را براست و چپ گردانيد ، و تبتل چنين است : و انگشتانش را بالا ميبرد و پائين مىآورد ، و ابتهال چنين است : و دست خود را تا برابر رويش بجانب قبله كشيد ( فرمود ) و ابتهال نباشد تا اشك روان شود .
4 -
محمد بن مسلم گويد : شنيدم حضرت صادق عليه السّلام ميفرمود : مردى به من گذر كرد و من با دست چپ در نماز دعا ميكردم ، پس گفت : يا ابا عبد اللَّه با دست راستت ( دعا كن ) من گفتم : اى بندهء خدا