شش يك از اول نيمهء شب .
باب رغبت و رهبت و تضرع و تبتل و ابتهال و استعاذه و مسألت
توضيح
- رغبت به معناى ميل و شوق و رهبت به معناى ترس و بيم ، و تضرع يعنى فروتنى كردن ، و تبتل به معناى بريدگى و انقطاع بدرگاه خداوند ، و ابتهال به معناى زارى كردن است و استعاذه يعنى پناه جستن ، و مسألت به معناى درخواست كردن است ، اينها ترجمههاى فارسى آن است و معانى ديگر آنها در ضمن اخبار بيايد .
1 -
ابو اسحاق گويد : حضرت صادق عليه السلام فرمود : رغبت آن است كه كف دو دست خود را بسوى آسمان بدارى ، و رهبت آن است كه پشت دستهايت را بسوى آسمان بدارى . و در گفتار خداى عز و جل :
وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا
فرمود : تبتل : دعا كردن بيك انگشت است كه بدان اشاره كنى ، و تضرع :
اينست كه با دو انگشت اشاره كنى و آن دو را حركت دهى ، و ابتهال : بالا بردن هر دو دست است و اينكه آنها را بكشى ، و اين موقع اشك ريختن است ، و سپس دعا كن .
شرح
- مجلسى ( ره ) گويد : در اين خبر و نظائر آن در معناى رغبت دو احتمال است :
اول : اينكه معنى اين باشد كه اگر در حال دعا شوق و اميد بر او غالب شد سزاوار است كه دو كف دستهاى خود را به آسمان باز دارد كه گويا ميخواهد رحمت خدا را دريافت كند ، و اگر ترس و بيم بر او غالب آمد از اينكه دعايش باجابت رسد پشت دو دست را به آسمان كند كنايه از اينكه بخاطر بسيارى گناه سزاوار حرمان است اگر چه مقتضاى كرم و جود خداوند فضل و احسان به اوست .
دوم : معنى اين باشد كه اگر براى سودى دعا مىكند سزاوار است دو كف را به طرف آسمان بردارد ، و اگر دعا براى دفع زيانى است كه از آمدن آن ترسان است پشت دستها را به آسمان كند كه گويا آن را