5 -
حضرت صادق عليه السّلام فرمود : خودت را براى خودت بردار ( يعنى از خودت براى خودت استفاده كن ) و اگر بر ندارى ديگرى تو را برندارد .
شرح
- يعنى از وجود خودت بنفع خود استفاده كن و اگر نكنى ديگرى از تو بنفع تو استفاده نكند . مجلسى ( ره ) گويد : يعنى نفس خود را از جاهاى پست دنيا و آخرت بردار ، و يا اينكه نفس خود را براى رسيدن ببهشت و درجات عاليه بر مركب اطاعتها و اعمال صالحه سوار كن ، و آنچه ديگران انجام دهند اگر به وصيت تو باشد كه از كارهاى او است ( و نتيجهاش عايد او گردد ) و اگر به وصيت تو نباشد چندان نفعى نبخشد و گذشته اعتمادى بر آن نيست .
6 -
حضرت صادق عليه السلام به مردى فرمود : تو را طبيب خودت كردهاند ، و درد را هم برايت گفتهاند و نشانهء سلامتى را نيز به تو ياد دادهاند ، و بدار و هم تو را راهنمائى كردهاند اكنون بنگر تا چگونه در بارهء آن رفتار كنى .
شرح
- مجلسى ( ره ) گويد : درد همان اخلاق زشت و گناهان كشنده است ، و نشانهء سلامتى همان نشانههائيست كه خدا و رسول و ائمه اطهار فرمودهاند مانند اول سورهء مؤمنون و ساير آنچه در اوصاف مؤمنين و متقين گفته شده است و بسيارى از آنها گذشت ، و دارو توبه و استغفار است و همچنين همنشينى با اخيار و پرهيز كردن از اشرار و زهد در دنيا و تحقيق در اطراف امراض جسم كردن و مداواى هر كدام را بضد خودش . . . تا آنجا كه گويد : « اكنون نگاه كن ببين چگونه در رسيدگى بخودت قيام كنى ، و دردهاى آن را درمان كنى ، و اگر در اين باره كوتاهى كنى خود را كشتهاى و هر كه خودكشى كند سزايش تا ابد دوزخ است .
7 -
و نيز آن حضرت عليه السّلام به مردى فرمود : دل خود را ( بمنزلهء ) رفيقى خوش كردار ، يا فرزندى سپاسگزار قرار ده ، و كردارت را ( بمنزلهء ) پدرى كه از او پيروى كنى ، و نفس ( امارهء ) خود را ( بجاى ) دشمنى كه با او نبرد ميكنى ، و مالت را ( بمنزلهء ) عاريتى كه برگردانى .
8 -
و نيز آن حضرت عليه السّلام فرمود : خويشتن را از آنچه زيانش رساند باز گير ( و دست نفس را از