و حاكم بر شما داند ، و حق شما را بستم بگيرد بيزارم ؟ فرمود : تو چيزى را نادان نيستى ، اين همانست كه به خدا سوگند ما هم بر آن هستيم ( و بدان معتقديم ) عرضكردم : آيا كسى كه اين امر را نداند ( و از عذاب خداوند يا خلود در آتش ) سالم ماند ؟ فرمود : نه ، مگر مستضعفان ، عرضكردم : آنها كيانند ، فرمود :
زنان و فرزندان شما ، سپس فرمود : آيا ام ايمن را ديدهاى ؟ همانا من گواهى دهم كه او اهل بهشت است در صورتى كه آنچه شما بر آيند ( و بدان معتقديد ) نميدانست .
توضيح
- فيض عليه الرحمه گويد : شايد ام ايمن نام زنى در آن زمان بوده است كه نزد مخاطب معروف بوده ، و محتمل است كه مقصود همان ام ايمنى بوده است كه در زمان رسول خدا ( ص ) بوده و آن حضرت ( ص ) گواهى داد كه او از اهل بهشت است ، و مجلسى ( ره ) گويد : ام ايمن همان آزادشدهء رسول خدا ( ص ) بوده و از گواهان فدك است ، و خاصه و عامه از پيغمبر ( ص ) روايت كنند كه او اهل بهشت است ، تا آنجا كه گويد :
« و ما كانت تعرف ما انتم عليه . . . » يعنى در صورتى كه او امامت ساير امامان جز امير المؤمنين عليه السّلام را را نميدانست و در اين باره معذور بود چون نشنيده بود و حجت بر او تمام نشده بود ، و همچنين مستضعف به همين جهت معذور است ، و اما در بارهء امامت أمير المؤمنين و معرفت نداشتن ام ايمن بدان بسيار بعيد است و اينكه ام ايمن زن ديگرى بوده باشد كه نزد مخاطب معروف بوده بعيدتر است ( پايان ) و اين اشاره بكلام فيض ( ره ) است ، ولى اين استبعاد زيادى كه مجلسى عليه الرحمه كرده و جهش ظاهر نيست بلكه از سياق روايت ظاهر گردد كه بعيد نيست مقصود آن ام ايمن نبوده باشد ، زيرا گواهى دادن حضرت صادق عليه السّلام باينكه او اهل بهشت است با اينكه پيش از آن رسول خدا ( ص ) بدان گواهى داده ، و نشناختن او آنچه شيعيان زمان حضرت صادق عليه السّلام بدان معتقد بودهاند با اينكه او در زمان خلافت عثمان از دنيا رفته چندان مهم نبوده و همچنين از لفظ « أ رأيت » و ديگر مطالب استفاده شود كه احتمال فيض ( ره ) چندان بعيد نيست .
7 -
ابو بصير گويد : حضرت صادق عليه السّلام فرمود : هر كه اختلاف مردم را ( در دين بفهمد مستضعف نباشد ( زيرا در اين صورت پيدا كردن مذهب حق بر او عقلا و شرعا لازم است ) .
8 -
جميل بن دراج گويد به حضرت صادق عليه السّلام عرضكردم : هر آينه من گاهى به ياد اين مستضعفين مىافتم و ميگويم : ما و آنها در منازل بهشت همراهيم ؟ پس حضرت صادق عليه السّلام فرمود : هرگز خداوند