باب ريشههاى كفر و پايههايش
1 -
امام صادق عليه السّلام فرمود : ريشههاى كفر سه چيز است : حرص و تكبر و حسد .
اما حرص در داستان آدم عليه السّلام است زمانى كه از خوردن آن درخت نهى شد و حرص او را برانگيخت كه از آن بخورد .
و اما تكبر در داستان شيطانست كه چون مأمور به سجده آدم شد سرپيچى كرد .
و اما حسد در داستان دو پسر آدم ( هابيل و قابيل ) است ، زمانى كه يكى ديگرى را كشت .
شرح
- مرحوم مجلسى گويد : گويا مراد ريشههاى كفر گناهانى است كه گاهى موجب كفر شود نه هميشه ، و كفر نيز معانى بسيارى دارد ، مانند انكار خداوند سبحان و عناد و لجاج نسبت بصفاتش و مانند انكار پيغمبران و حجج او و انكار تعليمات آنها و مانند نافرمانى خدا و رسولش و چون ناسپاسى نعمتهاى خدا تا برسد به ترك اولى ، پس حرص گاهى سبب ترك اولى و گاهى موجب گناه صغيره يا كبيرهئى مىشود ، تا بشرك و انكار خدا ميرسد ، و حرص آدم عليه السّلام موجب ترك اولاى او شد ولى در فرزندانش تكامل پيدا كرد تا بكفر و انكار خدا رسيد ، از اين رو حرص را ريشه كفر ناميدند ، و همچنين نسبت به تكبر و حسد و صفات ديگر .
و اما راجع بشيطان برخى حسد را موجب سجده نكردنش دانستهاند ، ولى از آيه شريفه «
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
» كه خودش بدان تمسك كرده و نيز از اين روايت پيداست كه همان استكبار ( خود پسندى و منيت و بزرگىطلبى ) او باعث گناهش شد .
2 -
پيغمبر صلى اللَّه عليه و آله فرمود : پايههاى كفر چهار چيز است : 1 - رغبت ( دلبستگى به دنيا و شهوات نفسانى ) 2 - رهبت ( ترس از دست رفتن دنيا و ترك جهاد و زكات ) 3 - ناخرسندى ( از قضاء و قدر خدا و تقسيم روزى او ) 4 - غضب .