( 1 ) [ به علت كثرت افراد مطيع سجاح ] . سجاح به او گفت : فرود آ . مسيلمه گفت : ياران خود را دور كن كه بيمناك هستم . او هم اتباع خود را دور و پراكنده نمود . آنگاه براى پذيرايى سجاح يك خيمهء سرخ بر پا كرد و در آن مجمرهاى عود گذاشت تا به سبب بوى خوش شهوت و لذّت وى برانگيخته شود . » ( كامل ، 2 ، 58 ) .
31 ) زيد بن خطّاب : وى برادر بزرگ عمر بود و قبل از وى اسلام آورد . در روز يمامه [ روز جنگ خالد با مسيلمهء كذاب ] ، پرچم مسلمين در دست وى بود تا اينكه به شهادت رسيد و عمر در قتل وى بسيار متأثر شد ؛ ( زركلى ، 3 ؛ آفرينش و تاريخ ، 5 ، 172 ) .
32 ) أبو دجانه سماك بن خرشه : ملقّب به ذى المشهّره يكى از صحابهء رسول ( ص ) . وى در غزوهء بدر و احد در ركاب رسول ( ص ) بود و به روز احد پيغمبر ( ص ) او را شمشيرى عطا فرمود . ابو دجانه در جنگ يمامه با مسيلمه به شهادت رسيد و گويند در قتل مسيلمه شركت داشت . و در ضعاف اخبار آمده كه او تا جنگ صفّين بزيست و در آن جنگ حضور يافت و حرزى به نام حرز ابى دجانه در كتب دعوات معروف است ؛ ( دهخدا ) .
33 ) رافع بن خديج انصارى : از صحابهء پيغمبر بود كه در غزوهء احد و خندق شركت كرد و در سال هفتاد و چهار هجرى وفات يافت ؛ ( زركلى ، 3 ) .
34 ) عبّاد بن بشر انصارى : عبّاد بن بشر خزرجى انصارى از پهلوانان اسلام و عرب بوده كه در مدينه مسلمان شد و در غزوات پيغمبر شركت جست . وى در روز يمامه به شهادت رسيد .
زركلى تاريخ وفاتش را دوازده هجرى نوشته است .
35 ) جريان توطئهء شهادت حمزه ( ع ) به دست وحشىّ بدين طريق بود كه « . . . و اين وحشىّ حربه چنان انداختى كه هيچ خطا نكردى و حربه انداختن پيشهء حبشيان بود . و چون لشكر قريش مىرفت ، جبير او را بخواند و گفت : اى وحشىّ ، اگر تو با لشكر قريش بيايى و عمّ محمّد ( ص ) حمزه [ را ] بكشى به عوض عمّ من طعيمه ، من ترا از مال خود آزادى دهم و ديگر هر چه تو را به كار آيد بدهم . بعد از آن وحشىّ حربه برگرفت و با لشكر بيرون شد .
و هند زن ابو سفيان - كه پدر وى عتبه در بدر كشته شده بود - در راه كه وحشىّ بديدى تحريض وى كردى و او را گفتى : اى وحشىّ ، اگر عمّ محمّد ( ص ) حمزه را بكشى ، ما همه در بندگى تو كمر بنديم و هر چه . . . » ( سيرت رسول اللّه ، 2 ، 347 ) .
36 ) جبير بن مطعم : مكنّى به ابو محمّد از مؤلفة قلوبهم است . او از بزرگان قريش و از دانشمندان علم الأنساب بوده و جزو اسراى بدر خدمت پيغمبر ( ص ) رسيد در حالى كه حضرت سورهء طور را قرائت مىكرد و چون شنيد گفت : اوّلين بار ايمان به قلب من وارد شد . پيغمبر ( ص ) گفت : اگر پدرت در حيات بود و از ايشان شفاعت مىكردى ، همه را به تو مىبخشيدم . جبير در زمان خلافت معاويه درگذشت . يعقوب بن عقبه از شيخى از انصار روايت كند كه عمر هنگام رسيدگى به نسب نعمان ، جبير بن مطعم را كه عالمترين مردم به انساب قريش و قاطبهء عرب بود ، دعوت كرد تا نسب نعمان را از او بپرسد . [ 7 ]
37 ) مقدّسى معتقد است كه به غير از وحشىّ ، شخص ديگرى به نام عبد اللّه بن زيد در كشتن
هامش
[ ( 7 ) ] رك : دهخدا .