( 1 ) نشناختهايد و چنانچه در جاهليّت جهّال در ضلالت عميا بر ارتكاب عظايم و كبار جرايم دليرى مىنمودهاند همان شيوه پيش گرفتهايد و بر هتك استار و اظهار فواحش تجاسر مىنماييد . مگر ذكر پيغمبر مرسل نشنودهايد و نصايح و زواجر كتاب منزل ندانسته و بر ثواب كريم و عذاب اليم كه اهل طاعت و معصيت را فرموده است ، وقوف نيافته دنياى فانى را بر آخرت باقى اختيار كردهايد و قواعد محدث در كار فسق و فساد پيشه گرفتهايد ؟
نه شما را عقلى است كه از تقديم اين اعمال فاسد و اشغال باطل مانع آيد و نه ديانتى داريد كه دزدان را از شب رفتن و تعرّض اموال مسلمانان كردن باز داريد . غافل وار زندگانى مىكنيد و ستوروار روزگار مىگذرانيد . از وخامت عاقبت كارهاى ناشايست نمىانديشيد و از هول روز قيامت كه به همه حال بخواهد بود و از نقير و قطمير [ 32 ] خواهند پرسيد ، باكى نداريد . [ 33 ] زهى دلير جماعتى كه شماييد و زهى عاقل طايفهاى كه اينجا نشستهاند ؛
هَيْهاتَ هَيْهاتَ لِما تُوعَدُونَ .
طعام و شراب بر زياد حرام باد اگر اين شهر را خراب و با زمين برابر نكند كه جز اين صلاحى نيست و اين امر بجز با درشتى و عنف متمشّى نتواند شد . سوگند مىخورم به خدايى كه صمديّت صفت اوست كه در اين شهر على [ 34 ] را به جرم ولى بگيرم ، مقيم را به عوض مسافر ، مقبل را به جاى مدبر ، تندرست را به بدل [ نا ] تندرست تا خللها زايل گردد و كارها استقامت پذيرد . بدانيد كه دروغ والى ولايت پوشيده نماند . اگر از من دروغى شنويد ، شما را حلال باشد كه در من عاصى شويد .
[ 316 ب ] اى اهل بصره ، شما را مىفرمايم كه به شب در سرايها مبنديد ، هر چيز از شما مفقود شود من ضامنم كه باز دهم . چون در مسجدها نماز خفتن بگزاريد ، مىبايد كه به سراى خويش شويد و بيرون نياييد و در كوى و بازار نگرديد ؛ چه فرمودهام كه هر كه را در شب در كوچه و بازار بينند ، خون او بريزند . بايد از عادات جاهليّت پرهيز كنيد . چون يك ديگر را آواز مىدهيد مگوييد يا آل فلان و يا آل بنى فلان ، رسم بگذاريد در اين معنى . بر شما حجّت مىگيرم كه هر كس كه به رسم جاهليّت بخواند ، فرمايم تا زفان او ببرند . مىبينم كه شما رسوم محدث مىنهيد و قاعدههايى كه پيش از اين معهود نبوده است ، ظاهر مىكنيد ، از اين شيوه اعراض نماييد و هي رسم محدث منهيد . بدانيد كه [ براى ] هر گناهى كه از شما در وجود آيد ، عقوبتى معيّن كردهام و به هيچ نوع از آن عدول ننمايم .
هر كس كسى را در آب غرق كند ، او را غرق كنند . اگر كسى را بسوزند ، او را
هامش
[ ( 32 ) ] چ : قمطير .
[ ( 33 ) ] چ : « باكى نداريد » حذف شده است .
[ ( 34 ) ] چ : ولى .