( 1 ) مروان خاموش ايستاد .
عتبه روز ديگر كس نزد جعدة بن هبيره فرستاد و او را بخواند . جعده بيامد و در برابر او بايستاد . از هر دو جانب به نظاره آمدند تا سخنان عتبه و جعده را بشنوند [ 236 ب ] پس ، عتبه گفت :
اى جعده ، تو به سبب دوستى خال خويشتن على ابو طالب ( ع ) بر ما بيرون آمده و با ما جنگ مىكنى و ما نمىگوييم معاويه به خلافت سزاوارتر از على ( ع ) است امّا خلل كار عثمان دارد . اگر على ( ع ) از خون عثمان مبرّا بودى ، هيچ كس را در خلافت و امامت بر او مزيدى نبودى و معاويه به امارت شام أولىتر است به حكم آنكه اهل شام او را مىخواهند و عظيم دوست مىدارند و هر كس كه در شام است ، بر جنگ على ( ع ) حريصتر از معاويه است . اهل عراق و حجاز خواهان علىاند و اهل شام خواهان معاويه و هيچ كس را اين محاربت و مجادلت از على ( ع ) خوش نمىآيد كه چون مملكتى و سلطنتى يافت ، مردمان را در جنگ و جدل انداخت تا جملهء عرب در اين محاربت مشرف به هلاكند .
جعده گفت : سخن تو معلوم شد . آنچه گفتى كه تو خال خويش را عظيم دوست مىدارى تو خود در اين سخن حكم باش و نيك بينديش كه خالى مانند امير المؤمنين را چگونه دوست ندارم . و اللّه كه از دوستى گذشته ، اطاعت امر او را بر خود فرض مىدارم .
به خدا قسم كه اگر تو را چون على ( ع ) خالى بودى از پدر و فرزند ياد نياوردى و آنها را فراموش كردى .
امّا ترجيح على ( ع ) بر معاويه . اين چيزى است كه همهء مسلمانان بدان متفقند و هيچ آفريده را در آن شكّ و شبهتى نمانده است . حديث هوادارى اهل شام معاويه را و رغبتى كه در موافقت او دارند و جدّى كه از جهت رضاى او در حرب على ( ع ) مىنمايند ، معلوم است كه اهل شام هوادار معاويه بودهاند و امروز كه در اين محاربت مبالغتى مىكنند ، سهل باشد تقصير اهل حقّ هنوز زيادت باشد از جهد اهل شام كه بر باطلند . ما در طاعت و متابعت على ( ع ) هيچ تقصير نكرده و نكنيم . اگر خاموش باشد ، او را به سؤال دردسر ندهيم و اگر سخنى گويد ، بر وى رد نكنيم . در لشكر شما بسيار كسانند كه هر يك از ايشان از معاويه فاضلتر و داناتر است و در لشكر ما هيچ كس نيست كه در علم و فضل و سخاوت و شجاعت و تقوا با او برابرى كند .
و امّا حديث مقاتلت و محاربت كه چون على ( ع ) سلطنت يافت ، عرب را در جنگ هلاك ساخت [ 237 الف ] و كار بدان درجه رساند كه جملهء عرب در اين محاربت
الفتوح ( فارسي ) — صفحة 594
مساهمون: أحمد بن أعثم الكوفي
ص٥٩٤