( 1 ) اى أبو هريره و اى أبو درداء ، روز قتل عثمان مهاجر و انصار و جملهء صحابهء كبار در مدينه بودهاند و او را يارى نكردند و خاموش بودند ؛ زيرا كه نه بر قانون شريعت مىرفت . هر روز امرى از او و از عمّال ظالم او ظاهر مىشد كه كس حمل آن نمىتوانست . سينهها پر كينه شد و از هر طايفه جمعى كثير بر او شوريدند و امّ المؤمنين عايشهء صدّيقه و طلحه و زبير متّفقا آتش فتنه را دامن مىزدند . اوّل كس كه به بام سراى عثمان شد طلحه بود و زياده بر اين عثمان كس نزد معاويه فرستاد و از او التماس معاونت نمود ليكن معاويه او را اجابت نكرد . اگر مىكرد ، البتّه عثمان كشته نمىشد و ما همه به اتّفاق در كشتن عثمان شريك بودهايم و نخواستيم كه جفا و ستم بر مسلمانان رود و رخنه در دين اسلام باشد [ 14 ] ، و اين احوال بر شما نيكو معلوم است . معاويه چون حمق شما را معلوم دارد ، شما را با اين اباطيل فريب داده است . دست از اين كار برداريد و الّا اگر طريق لجاجت سپاريد ، شما را به عثمان رسانيم . ده هزار مرد شمشير زن در قتل عثمان اجتماع داشتهاند چگونه مىتوانيد شما دو نفر ما را كشت و يا به قصاص پيش معاويه فرستاد ؟ [ 15 ] أبو هريره و أبو درداء چون حال بر آن جمله ديدند ، متحيّروار خاموش شدند . بعد از آن از لشكر امير المؤمنين على ( ع ) بيرون آمدند و روى به لشكرگاه معاويه آوردند . در راه با يك ديگر مىگفتند كه اين كارى عظيم است كه هرگز به مخلص نرسد و آتش اين فتنه به هيچ آب تسكين نپذيرد . پس ، به نزديك معاويه شدند و از هر چه گفته بودند و هر چه رفته بود ، او را خبر دادند و كيفيّت ماجرا تقرير كردند .
پس ، أبو هريرة و أبو درداء از پيش معاويه بيرون آمدند به شهر حمص شدند به نزديك عبد الرّحمان بن غنم التمالىّ كه يار معاذ بن جبل بود و بعد از معاذ اهل شام را علم فقه مىآموخت و شرايع اسلام و حدود احكام دين ايشان را بيان مىكرد . هر دو نزد او شدند و آنچه رفته بود و گفته و شنيده بودند از معاويه و امير المؤمنين و جمعيّتى كه در لشكر امير المؤمنين ساخته و ده هزار مرد شمشيرها كشيده فراهم آمدند و سخنانى كه گفتند از آن جمله كه ما ده هزار مرد كشندگان عثمانيم ، همگى را به عبد الرّحمان گفتند .
عبد الرحمان گفت :
مرا از شما عجب مىآيد كه شما دو مرد عاقل باشيد و خدمت مصطفى ( ص ) دريافتهايد و
هامش
[ ( 14 ) ] چ : « و ما همه . . . باشد » حذف شده است .
[ ( 15 ) ] ت . « م . چ : و يا به قصاص . . . فرستاد » حذف شده است .