( 1 ) 566 ) جند : از بلاد اقليم اوّل ، طول آن سه - ل [ 65 درجه و 30 دقيقه ] و عرض آن يد - ل [ 14 درجه و 30 دقيقه ] ، جنده [ جند ] از صنعاء چهل فرسخ فاصله دارد و از ظفّار بيست و چهار فرسخ . جند نزديك تعز است . در آنجا مسجد معاذ بن جبل است و بيشتر مردمش شيعى هستند ؛ ( تقويم البلدان ، 124 ) . . . و از صنعاء به جند 48 فرسنگ است ؛ ( احسن التقاسيم . . . ، 1 ، 156 ) .
567 ) اسامى انصار كه بسر فرمان داد خانههايشان را به آتش كشند ، اينها هستند : أبو أيّوب أنصارى ، رفاعة بن رافع ، زرارة بن حرون ؛ ( ناسخ التّواريخ ، 3 ، 554 ) .
568 ) جابر بن عبد اللّه أنصارى : ابن عبد اللّه بن . . . حرام أنصارى مكنّى به أبو عبد اللّه و أبو عبد الرّحمان و أبو محمّد ، از كسانى است كه حديث بسيار از رسول اكرم ( ص ) روايت كرده . . . وى روايت كرده است كه نبىّ اكرم ( ص ) گفت : اى جابر ، بعد از من عمر مىكنى تا آنكه فرزندى از اولاد من به دنيا آيد كه نام وى نام من است . او علم را سخت مىشكافد . پس چون او را ملاقات كردى ، سلام من به او برسان ؛ ( عيون الأخبار ، 1 ، 212 ) [ 63 ] 569 ) مرثيهاى كه امّ حكيم در سوگ فرزندان خويش ، پسران عبد المطّلب ، گفته چنين است :
ها من أحسّ بابنىّ اللّذين هما * كالدّرّتين تشظّى عنهم الصّدف
ها من أحسّ بابنىّ اللّذين هما * سمعى و قلبى فقلبى اليوم مختطف
ها من أحسّ بابنىّ اللّذين هما * مخّ العظام فنخىّ اليوم مزدهف
نبئت بسرا و ما صدّقت ما زعموا * من قتلهم و من الإفك الّذى اقترفوا
أنحى على ودجى ابنىّ مرهفة * مشخوذة و كذاك الإثم يقترف
من ذلّ والهة حرّى مسلّبة * على صبيّين ضلا إذ مضى السّلف [ 64 ]
570 ) مغيرة بن شعبه : ابن شعبة بن أبى عامر بن مسعود ثقفى ، مكنّى به أبو عبد اللّه يكى از سرداران و دهات عرب و از صحابهء رسول ( ص ) است . در سال پنجم اسلام آورد و در جنگهاى حديبيه و يمامه و فتوح شام حضور داشت و چشم خود را در جنگ يرموك از دست داد . در جنگ صفّين از جنگ دورى كرد . معاويه او را والى كوفه كرد و در اين سمت بود كه درگذشت ؛ ( به سال 50 ) . از او در صحيحين 136 حديث نقل شده . وى اوّلين كس بود كه ديوان بصره را وضع كرد ؛ ( اعلام زركلى ، 3 ، 1061 ) .
571 ) نجران : از بلاد اقليم اوّل ، طول آن سز [ 67 درجه ] و عرض آن يط [ 19 درجه ] . بلدهء كوچكى است ميان عدن و حضرموت در ناحيهاى كوهستانى . از صنعاء ده منزل فاصله دارد ؛ ( تقويم البلدان ، 126 ) . شهركى است آبادان و اندر وى قبيلهء همدانيانند و از وى دزدان بيايند و به حدود يمن راه برند . ( حدود العالم ، 166 ) . از بلاد ؟ است و در سال دهم هجرت مسيحيان اين
هامش
[ ( 63 ) ] نيز رك : حبيب السير ، 2 ، 7 ؛ قاموس الاعلام تركى ؛ دهخدا ، ج - جيهون ، 19 .
[ ( 64 ) ] براى مطالعهء ترجمهء اين ابيات عربى رك : تاريخ يعقوبى ، 2 ، 190 ؛ آفرينش و تاريخ ، 5 ، 240 .