( 1 ) موثق است ؛ ( تقريب التهذيب به نقل الغارات ) . و به نقل از كتاب صفّين نصر بن مزاحم حضين بن منذر پيش آمد و آن روز نوجوانى بود ، و با پرچم خود يورش مىبرد ، سدى گفته پرچمش سرخ بود و على ( ع ) از يورش و پايدارى او در شگفت شد و سرود :
از كه باشد پرچم سرخى كه لغزد سايهاش * چونكه گويند اى حضين در پيش مىآيد سبك
در صف دشمن كشاند پرچم و چرخاندش * در نهيب مرگ تا ريزد از آن خونها چبك
( ترجمهء الغارات ، پا 175 ) 540 ) بنا به قول مؤلف ناسخ التواريخ در رأس اين بيست هزار مرد شمشير زن ، مسعر بن فدكى و زيد بن حصين قرار داشتند ؛ ( ناسخ التواريخ ، 3 ، 425 ) [ 45 ] . و خواند مير نام عبد اللّه بن الكواء را به عنوان رهبر بيست هزار مرد ذكر كرده است . [ 46 ]
541 ) طبرى قبل از اين واقعه ، خروج خوارج را مربوط به روش و رفتار على ( ع ) با فراريان جنگ جمل و تقسيم غنايم مىداند . در اين مورد در تاريخ طبرى آمده « محمّد بن راشد به نقل از پدرش گويد ؛ روش على ( ع ) اين بود كه فرارى را نكشند ، زخمدار را بىجان نكنند ، پردهاى را برندارند و مالى نگيرند . كسانى گفتند : چگونه خونشان حلال است و مالشان حرام ؟ على ( ع ) گفت : اينان نيز همانند شما بودهاند . هر كه به ما نپردازد ، از ماست و ما از اوييم و هر كه اصرار كند تا كشته شود ، جنگ با وى رواست و خمس وى شما را بس است . گويد ؛ از اين موقع خوارج سخن آغاز كردند ؛ ( طبرى ، 66 ، 2474 ) [ 47 ] .
542 ) رسولى كه براى بازگرداندن مالك اشتر از ميدان جنگ رفت ، يزيد بن هانى نام داشت . [ 48 ]
543 ) پديد آمدن چنين ولوله و شورشى در لشكر على ( ع ) را عمرو عاص در دنبالهء نتيجهء مكر و حيلهء خودش پيشبينى كرده بود ؛ چه . . . عمرو گفت : من با تدبير خود كارى انديشيدهام كه آن را تا امروز به كار نبسته و فاش نكردهام ، هر گاه آن را بپذيرند ، منجر به اختلافشان خواهد شد ، و چنانچه رد كنند ، پراكنده و متفرّق خواهند شد ؛ ( أخبار الطوال ، 210 ) [ 49 ] .
544 ) عمرو بن إطنابه : عمرو بن عامر بن زيد منات ، شاعر جاهلى كه از مادرش اطنابه كه به شاخهء بنو القين بن جسر از قبيلهء خزاعه تعلّق داشت ، نام گرفته است . در جنگهاى ميان أوس و خزرج رياست خزرج با او بود ، و رياست أوس را معاذ بن نعمان ، پدر صحابى مشهور سعد بن معاذ داشت . . . شهرت ابن اطنابه از لحاظ شاعرى مبتنى بر چند بيت « بىنظير » [ عيون الأخبار ، 2 ، 191 و 193 ] در وصف شجاعت در ميدان جنگ ، بالخاصه اين يكى است : « به نفس خود كه ( از ترس ) مىلرزد و بيمناك است مىگويم : استوار
هامش
[ ( 45 ) ] نيز رك : كامل ، 4 ، 102 .
[ ( 46 ) ] رك : حبيب السير ، 1 ، 560 .
[ ( 47 ) ] نيز رك : شرح ابن ابى الحديد ، 1 ، 250 .
[ ( 48 ) ] رك : اخبار الطوال ، 212 ؛ طبرى ، 6 ، 2563 ؛ كامل ، 4 ، 102 ؛ حبيب السير ، 1 ، 560 .
[ ( 49 ) ] نيز رك : كامل ، 4 ، 101 .