( 1 ) زركلى به نقل دهخدا ) .
467 ) مضر : . . . عدنانيها به دو شاخهء منقسم مىشوند به نام دو پسر عدنان ؛ عك و معدّ . معديها قبايل بسيار پيدا كردند و دو شعبه شدند ؛ نزار و قنص كه اكثريت با نزار است و يكى از پنج فرع معروف اين شعبه مضر است ؛ ( تاريخ اسلام به نقل دهخدا ) .
468 ) قرن : موضعى است نزديك طائف يا تمامى وادى آن كه ميقات اهل نجد است به جهت احرام حجّ ؛ ( منتهى الارب ) . « . . . قرن ميقات مردم نجد است و از آن است اويس قرنىّ . . . » ( معجم البلدان ، 4 ، 331 ) . « . . . پنجم از راه نجد تا به دو فرسنگ حرم است و ميقاتش قرن و از او تا مكّه يك شبانهروز است » ؛ ( نزهة القلوب ، 5 ) .
469 ) در بيشتر كتب تاريخى و مذهبى مباحث مفصّلى در منقبت اويس قرنى ذكر شده است .
اينجا فضيلت اويس قرنى را از تذكرة الاولياى شيخ عطّار به نقل ناسخ التواريخ مىآوريم . . .
در تذكرة الاولياء مسطور است كه خرقهء رسول خداى ( ص ) را بر حسب فرمان امير المؤمنين على ( ع ) و عمر بن خطّاب در ايّام خلافت عمر به اويس آوردند و او را تشريف كردند ، عمر نگريست كه اويس از جامه عريان است الّا اينكه گليم شترى بر خويش ساتر ساخته ، عمر او را بستود و اظهار زهد كرد و گفت : كيست كه اين خلافت را از من به يك قرص نان خريدارى كند ؟ اويس گفت : يا عمر ، آن كس را كه عقل باشد ، بدين بيع و شرا اقدام نكرده ، سر درنيارد و اگر تو راست گويى ، بگذار و برو تا هر كه خواهد برگيرد . گفت : مرا دعايى كن . اويس گفت : من از پس هر نماز مؤمنين و مؤمنان را دعا گويم . اگر تو با ايمان باشى ، دعاى من تو را دريابد و اگر نه ، من دعاى خويش ضايع نكنم . . . ؛ ( ناسخ التواريخ ، 3 ، 196 ) .
470 ) نينوا : نام قصبهء موصل و نام شهرى كه يونس ( ع ) به آنجا به جهت دعوت كردن مردم آن شهر رفته بود و وقوع بطن ماهى در آنجا باشد ؛ ( برهان قاطع ) . ناحيهاى است در سواد كوفه كه كربلا از آن ناحيت است ؛ ( معجم البلدان ، 5 ، 339 ) . « . . . نونوى [ نينوا ] نزديك موصل و شهر يونس بن متا است و دژى بر آن است كه باد آن را واژگون كرده . . . »
( احسن التقاسيم فى . . . ، 1 ، 195 ) . « . . . نينوا همان شهرى است كه يونس ( ع ) بر آن مبعوث شد » ؛ ( تقويم البلدان ، 321 ) .
471 ) بيت شعر از ابن يعفر التميمى است .
472 ) انبار : از بلاد اقليم سوّم كه طول آن سط - ل [ 69 درجه و 30 دقيقه ] و عرض آن لج - يه [ 33 درجه و 15 دقيقه ] انبار از نواحى بغداد است بر ساحل فرات . انبار ده فرسخ از بغداد فاصله دارد ؛ ( تقويم البلدان ، 338 - 339 ) . . . . در زمان عبّاسيان از شهرهاى بزرگ عراق به شمار مىآمد و آن پيش از فتوحات مسلمين وجود داشته است . ايرانيان آن را فيروز شاپور و يونانيان آن را پريسابر برمىناميدند زيرا از بناهاى شاپور است ؛ ( لسترنج ، 72 ) .
انبار يا الانبار شهركى است خرّم و آبادان و با نعمت و بسيار مردم و مستقر أبو العبّاس امير المؤمنين آنجا بوده است ؛ ( حدود العالم ، 156 ) .
الفتوح ( فارسي ) — صفحة 1018
مساهمون: أحمد بن أعثم الكوفي
ص١٠١٨