( 1 ) زيد بن اسلم و عطاء بن رباح روايت كند . ابن حبان او را در ثقات آورده است ؛ ( تاج العروس ، 1 ، 336 به نقل دهخدا ) .
432 ) در حبيب السّير در مورد آخرين لحظات زندگى طلحه آمده كه . . . در وقتى كه طلحه ( ره ) رمقى از حيات باقى داشت ، نظرش بر شخصى از لشكريان شاه مردان افتاد و او را نزديك خود طلبيد و به تجديد بيعت امير المؤمنين پرداخت . اين لشكرى به نزد امير المؤمنين رسيده ، كيفيّت آن حالت را عرض نمود . امير المؤمنين فرمود : ايزد تعالى نخواست كه طلحه را بىتجديد بيعت ما به بهشت درآورد ؛ ( حبيب السّير ، 1 ، 533 ) .
433 ) تأسف خود امير المؤمنين على ( ع ) بر كشته شدن طلحه كمتر از ديگران نبود چرا كه . . . همين كه جسد او را ديدند ، توقّف فرموده فرمودند :
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ راجِعُونَ ؛
قسم به خدا كه بر من دشوار است كه ببينم جسد يك نفر از قريش را كه در زير دست و پاى لشكر افتاده باشد . و رو به جسد طلحه نموده فرمودند : تو چنانى كه شاعر گفته است . و اين اشعار را قرائت فرمودند :
فتى كان يدنيه الغنى من صديقه * إذا ما هو استغنى و يبعده الفقر
كان الثريا علقت فى جبينه * و فى خده الشعرى و فى الآخر البدر
( مرآت البلدان ، 276 ) و نقل شده كه امام ( ع ) اين خطبه [ خطبهء 4 ] را پس از كشته شدن طلحه و زبير در حالى كه اشاره به جسد آن دو نفر و غير آنها مىكرد ، ايراد فرمود . [ 17 ]
434 ) هانى بن عروة المذحجى : ابن عروة بن الفضفاض بن عمران الغطيفى المرادى . يكى از اشراف كوفه است كه ابتدا از خواص و نديمان على بن ابى طالب ( ع ) بود . وى كثير بن شهاب المذحجى والى خراسان را كه متهم به اختلاس اموالى شده و به كوفه گريخته بود نزد خود پنهان كرد . . . همچنين هانى مدّتى مسلم بن عقيل را نزد خود پنهان ساخته بود . . .
عبد اللّه بن زبير أسدى دربارهء وى و ابن عقيل قصيدهاى دارد كه مطلع آن چنين است :
إذا كنت لا تدرين ما الموت فانظرى * إلى هانى فى السوق و ابن عقيل
( دهخدا ) 435 ) دينورى صحنهء برخورد اشتر و عبد اللّه زبير را چنين ترسيم مىكند « . . . پس اشتر خود را بر عبد اللّه بن زبير افگند و او را به زير گرفت . عبد اللّه زبير فرياد برآورد و گفت : من و مالك را بكشيد . و ياران عبد اللّه به يارى وى شتافتند . اشتر بر خويشتن بيمناك شد و از روى عبد اللّه برخاست و با آنان به زد و خورد پرداخت تا سرانجام توانست نزد اصحاب خود بازگردد و اسبش زخم برداشت . . . » [ 18 ] ( أخبار الطوال ، 165 ) .
436 ) دينورى نام مردى كه شتر عايشه را پى كرد ، أعين بن ضبيعه ذكر كرده ؛ ( أخبار الطوال ،
هامش
[ ( 17 ) ] رك : شرح ابن ابى الحديد ، 1 ، 209 ؛ شرح فيض الاسلام ، 55 .
[ ( 18 ) ] نيز رك : كامل ، 3 ، 410 .