( 1 ) « . . . شوشتر در شمال استان خوزستان ، از شمال به ايذه ، از شرق به مسجد سليمان ، از جنوب به اهواز ، و از غرب به دزفول محدود است . در قسمت جنوبى آن گروهى از عشاير عرب خوزستان و در دهستان گندزلو طوايف گندزلوى افشار زندگى مىكنند . رود كارون در بالاى شوشتر به دو شعبه شطيط و آب گرگر منقسم مىگردد . شهر قديم عسكر مكرم در اين شهرستان بوده است ؛ ( مصاحب ) .
164 ) حجر بن عدىّ الكندى : معروف به حجر بن الادبر و حجر الخير . حجر و برادرش هانى به وفادت به نزد پيغمبر ( ص ) آمدند و حجر بن عدىّ قادسيّه را دريافت و سپس جمل و صفين را نيز در ميان شيعه على بود و به امر معاويه در مرج عذراء كشته شد . پس از ارتحال آن حضرت [ على ( ع ) ] در كوفه با امراى اموى مخالفت آغازيد و علنا بر معاويه لعنت گفت و از اين رو والى عراق زياد او و اصحاب وى را بازداشت كرد و سپس به قريهء عذراء دمشق نفى كرد و به سال 51 او را با اصحاب وى بكشتند . . . ؛ ( دهخدا ؛ حبيب السّير ، 1 ، 572 ؛ اعلام زركلى ، 1 ، 213 ) .
165 ) ديگر منابع تاريخى اين رقم را دوازده هزار نفر ذكر كردهاند و مضافا اينكه دينورى سردار لشكر را عمرو بن مالك بن . . . عبد مناف ذكر مىكند ؛ ( اخبار الطوال ، 140 ؛ فتوح البلدان ، 65 ؛ طبرى ، 5 ، 1827 ؛ كامل ، 2 ، 339 ) .
166 ) ابن اثير در مورد غنايم جلولاء گويد « . . . غنايم [ جلولاء ] را تقسيم نمودند به هر يكى از سپاهيان نه هزار [ درهم ] و نه چهار پا رسيد . گفته شده غنايم بالغ برسى هزار هزار [ ميليون ] شده بود . سلمان بن ربيعه تقسيم را انجام داد . سعد هم خمس غنايم را براى عمر فرستاد و صورت حساب را هم با زياد بن ابيه به عمر تقديم كرد و . . . » ( كامل ، 2 ، 341 - 343 ) .
« . . . از تقسيم غنايم جلولاء به سواران نه هزار نه هزار [ درهم ] رسيد و هفت چهار پا .
خمسها را هاشم پيش سعد برد . » ( طبرى ، 5 ، 1832 ) . « . . . مسلمانان در واقعهء جلولاء غنايمى را به دست آوردند كه مانند آن در هيچ واقعهاى نصيب آنان نگرديد . همچنين بسيارى از دختران آزادگان پارس را به اسارت گرفتند . گويند كه عمر خطّاب مىگفت :
خداوندا من به تو پناه مىبرم از فرزندان دختران اسير جلولاء . و فرزندان اين اسيران در واقعهء صفّين شركت كردند . » ( اخبار الطوال ، 141 ) .
167 ) سلمان فارسى : يكى از مشاهير صحابهء پيغمبر و از شخصيتهاى بسيار بزرگ اسلام است .
وى فارسى و دهقانزادهاى از ناحيهء جى اصفهان بود . به قولى ديگر از نواحى رامهرمز از مضافات خوزستان است . نام اصلى او ماهو يا روزبه است . بر طبق روايتى مشهور رسول ( ص ) سلمان را از اهل بيت شمرده است . در خلافت عمر بن خطّاب به حكومت مداين منسوب شد . گويند وقتى عطاى وى از بيت المال به دو مىرسيد ، آن را صدقه مىداد و خود زنبيل مىبافت . او به سال 35 يا 36 هجرى وفات يافته ؛ چه پس از خلافت على ( ع ) از او خبرى در دست نيست . . . [ 9 ]
هامش
[ ( 9 ) ] رك : دهخدا .