بندگان خود را بكفر مجبور كند و سپس آنها را بكفرشان عذاب فرمايد و آيا از عدالت و مقتضاى حكمت است كه آنها را بزنا و دزدى و قذف محصنات مجبور كند و امر باجراى حدود در بارهء ايشان فرمايد ؟ ! ! و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام سرزنش ميفرمود اين دسته از مردم را بقولش كه ميفرمايد : آيا سزاوار حكمت است كه خداوند بندگانش را به راه راست هدايت فرمايد و سپس ايشان را بانحراف از حق مجبور كند و در قيامت آنها را عذاب فرمايد ؟ و نيز فرموده : آيا خداوند شما را به عدالت امر مىكند و خود مخالفت آن مىنمايد ؟ و آيا شما را از منكرات نهى مىكند و خود مرتكب آن مىشود ؟ همانا هر كه عقيدهاش اين باشد به خداوند افترا مىبندد ( و بلا شك كافر است ) .
و فرموده : هر عمل زشتى كه مرتكب شدى و ناچار گرديدى كه از خدا طلب آمرزش نمائى پس آن را خود باعثشدهاى نه آنكه خداوند تو را مجبور كرده باشد و آن اعمال خيرى كه سبب مىشود كه تو حمد و ثناى الهى را بجا آورى پس آن از پروردگار است ( كه تو را بانجام دادن آن توفيق داده ) چنان كه حق سبحانه ميفرمايد :
ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ
« 1 » هر چه از انواع نيكوئيها به تو رسد از جانب خدا است و هر بدى كه به تو رسد از نفس تو است .
( اگر كسى به قضا و قدر بما ايراد كند خواهيم گفت بمطالب فوق نظر كند و نيز بنگرد به ) جواب حضرت امام حسن عليه السّلام بحسن
هامش
( 1 ) . 79 - النساء