الفتوى تقليدا له لكثرة اعتقادهم فيه و حسن ظنهم به فلما جاء المتأخرون و وجدوا احكاما مشهورة قد عمل بها الشيخ و متابعوه فحسبوها شهرة بين العلماء و ما دروا ان مرجعها الى الشيخ و ان الشهرة انما حصلت بمتابعته » ( معالم الاصول ، ص 179 ) .
كسانى كه در مسئله آتيه فقط به مرجحات منصوصه اكتفا نموده از قبيل مرحوم كلينى و مرحوم آخوند ، شهرت عمليه را جزء مرجحات هم به حساب نمىآورند ، پس به نظر اين عده شهرت عمليه نه فى نفسه حجت است و نه به درد رجحان مىخورد .
شهرت روائيه : به گفته مرحوم مظفر ، محققين از علما اجماع دارند بر اينكه شهرت روايى از جمله مرجحات منصوصه است و مدرك آن عبارت است از مقبوله عمر بن حنظله كه در فرازى از آن چنين آمده است : « فان المجمع عليه لا ريب فيه » و مراد از اين مجمع عليه شهرت است نه اجماع مصطلح به سه قرينه :
1 . مقابل قرار دادن امام عليه السّلام مجمع عليه را با شاذ .
2 . فهميدن سائل از مجمع عليه شهرت را و به دنبالش سؤال سائل از اينكه فان كان الخبر ان عنكما مشهورين الى آخره .
3 . تخطئه نكردن امام سائل را در اين فهم كه اين مهمترين قرينه است .
ان قلت : شايد مراد سائل از عبارت فان كان الخبر ان عنكما مشهورين ، اجماع باشد و نه شهرت ؟
قلت : بعيد است كه مراد از شهرت اجماع باشد و نصب قرينهاى هم نشود پس مراد شهرت است . بنابراين ، شهرت روايى بلا اشكال از جملهء مرجحات منصوصه است .
بحث سوم : آيا شهرت جبرانكنندهء ضعف سند هست يا خير ؟
اين بحث اولا مربوط به شهرت عمليه و نه روائيه ثانيا ربطى به مقام تعارض ندارد بلكه قطعنظر از معارضه مىخواهيم ببينيم : اگر حديثى فى حد نفسه ضعيف السند باشد ، ولى مشهور علما طبق آن عمل كرده باشند آيا جبران ضعف سند مىكند تا براى بقيه ديگر حجت باشد يا خير ؟ در اينباره دو نظريه مطرح است :
1 . عدهاى مىگويند : آرى ، شهرت عمليه جايز هست ؛
أصول الفقه ( شرح اصول فقه ) ( فارسى ) — صفحة 416
مساهمون: الشيخ محمد رضا المظفر
ص٤١٦