اينكه برسد به بهشت و با أرواح مؤمنين همنشين گردد و از غم دنيا فارغ شود ، و أما كافر چون محتضر شود ملائكههاى عذاب نزد او آيند و گويند بروح او خارج شو و بشتاب بسوى عذاب و سختىهاى آن كه پروردگار بر تو غضبناك است .
و فرمود حضرت رسول صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ( بصحابهء خود ) آيا نديدهايد كه محتضر هنگام مردن چشمان خود را باز مىكند ، گفتند بلى ديدهايم ( لكن علتش را ندانيم ) فرمود : علتش اينست كه چشمانش نظر مىكند بروحش كه كجا ميرود .
و فرمود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم نيست خانهئى مگر آنكه روزى پنج مرتبه ملك الموت بر اهل آن نظر كند پس هر گاه يكى از آنها را وقت مردن فرا رسيده باشد آثار مرگ را بر او ظاهر ميسازد ، پس حالت غشوه پيدا مىكند و بسكرات مرگ مىافتد ، و چون اهل بيت او بجزع و فزع درآيند و بصورتهاى خود لطمه زنند و مو پريشان كنند ملك الموت گويد واى بر شما اين چه جزع و فزعيست كه شما مىكنيد به خدا قسم روزى هيچ يك از شما تمام نميشود و اجلش نزديك نمىگردد و من بنزدش نمىآيم مگر آنكه ( از طرف خدا ) امر مىشود ، و او را قبض روح نمىكنم مگر آنكه به من امر مىشود ، بدرستى كه نوبت شما هم ميرسد و نزد هر يك يك از شما مىآيم تا گاهى كه هيچ يك از شما باقى نماند .
پس فرمود آن حضرت به حق آن خدائى كه جان من در قبضهء قدرت اوست اگر بدانند حالت آن ميت را و مىشنيدند كلام او را هر آينه وامىگذاردند ميت خود را و به حال خود گريه مىنمودند و بجزع و فزع مىآمدند ، و هنگامى كه جنازه را برداشتند و بسوى قبرستان حمل
إرشاد القلوب (فارسى) — صفحة 143
مساهمون: الحسن بن محمد الديلمي
ص١٤٣