اندوه و حزن دارم بر عمرى كه ضايع نمودم آن را در جوانى ، و فاسد نمود آخر عمر مرا بيمارى و پيرى ، و چقدر هنگام مردن دندان بهم بكوبم از ندامت و پشيمانى ، و ليكن كجا ميرسد و چه فائدهاى ميدهد كوبيدن دندان و پشيمانى در آن موقع ، ملامت ميكنم خود را در ضايع نمودن عمرى كه اول آن جوانى بود و در آن هنگام نفس من در كمال جديت و كوشش بود و عزم و ارادهام در منتها درجهء محكمى بود ( كه ميتوانستم همه گونه عبادتى را بجا آورم ) .
و گفته شده در تفسير
لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ
« 1 » كه مراد از أحسن تقويم جوانيست و مراد أسفل سافلين پيرى است .
و گفتهاند بعضى پيرى قاصد مرگست و طليعهء فنا است و قطعكننده آرزوها است و اول مرحلهء آخرتست و مقدمهء ناتوانى و جاسوس براى انتقال آدمى و واعظ فصيح اللسانيست كه ميترساند جاهلان را ( از عذاب خدا ) و بشارت ميدهد و عاقلان را ( به بهشت جاويدان ) و علامت وقار است و لباس فاخريست براى بزرگان و مركب را هواريست براى مرگ ، و جوانى خواب خفتهاى ماند ( كه از هيچ جايى خبرى ندارد ) .
و گفته شد بعابدى كه زنده بودن را براى چه چيز دوست ميدارى ؟
گفت براى گريه كردن بر گناهانم .
و فرمود رسول خدا صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بهترين جوانان شما آنهائى هستند كه برفتار و روش پيران رفتار نمايند ، و بدترين پيران شما كسانى هستند كه برفتار و روش جوانان رفتار كنند .
هامش
( 1 ) . 3 - التين