در بغداد ميزان ماليات را بالا برد « 1 » ، و با زورگوئى و ستم توانست مبلغ هنگفتى جمع - آورى كند . ارغون نيز او را به رسم قدردانى در سال 686 ه . ق . صاحب ديوان و وزير اعظم كرد « 2 » . او تنها مدتى كوتاه و آن هم در سايهء رفتار متعادلش توانست از تأييد همگان برخوردار شود « 3 » . به پشتيبانى ارغون ، كه متعصبانه پيرو دين بودا و دشمن مسلمانان بود ، به سركوبى مسلمانان پرداخت ، و نيز بستگان ناشايست خود را در امور دولت به كار گمارد « 4 » . مردم براى دفع وى وسيلهاى نداشتند ، چون ارغون در سالهاى آخر عمرش كاملا از دنياى خارج كنارهجوئى كرده بود ، و به جز روحانيون بودائى ، و پولاد نمايندهء قوبيلاى در دربار ايلخان ، فقط سعد الدوله را به حضور مىپذيرفت . ايلخان به دستور يك نفر مرتاض ، كه از هندوستان آمده بود و به خاطر طول عمر ، به تمرينهائى تن در داده بود ، كه همانها موجب بيمارى وى شد . وضع ارغون روزبهروز بدتر مىشد .
سعد الدوله بيهوده كوشيد ، تا از راه بخشش خشم مردم را نسبت به خود تقليل دهد « 5 » .
ارغون هنوز در بستر مرگ بود ، كه دشمنان ، سعد الدوله را دستگير كردند و به قتل رساندند « 6 » . ارغون در 6 ربيع الاول 690 مرد ، در حالى كه در سراسر قلمرو ايلخان يهوديان را شكنجه مىدادند . در شيراز آنانرا متهم كردند ، كه موجب آتشسوزى شدهاند و به اين جهت تعقيب و شكنجهء يهوديان در آن سرزمين بهخصوص سخت بود « 7 » . در اين شرايط دوران فرمانروائى ايلخانى ، كه با وجود استعداد ذاتىاش از دنيا كناره مىجست
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 237 چ تا 238 چ ، 239 ر و چ ؛ وصاف / بمبئى 237 - 235 ؛ ابن فوطى 450 ص ب ، 454 ، مستوفى ج 1 : 587 ؛ ميرخواند ج 5 : 104 ؛Fischel 98 - 100( 2 ) - وصاف / بمبئى 239 ص ب ؛ ابن فوطى 450 ؛Fischel 100 - 105( 3 ) - رشيد الدين / وين 239 چ ؛ ميرخواند ج 5 : 105 ؛ خواندمير ج 3 : 45 .
( 4 ) - وصاف / بمبئى 241 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 105 .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 240 چ ص ب .
( 6 ) - رشيد الدين / وين 241 ر ؛ وصاف / بمبئى 245 ؛ ابن فوطى 464 ؛ مقريزى / كاترمر ج 2 ، 1 ، 140 ؛Kartlis chovreba I 426؛ ميرخواند ج 5 : 108 ؛Fischel 111 - 117( 7 ) - رشيد الدين / وين 241 چ ؛ وصاف / بمبئى 246 ص ب ؛ ابو الفدا ج 5 : 100 ؛ مستوفى ج 1 : 588 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 108 ؛ خواندمير ج 3 : 46 .