و بهخصوص به اين سبب ، كه در بين النهرين هيچكس موافق با محاكمهء علاء الدين نبود .
وى بالاخره با اصرار موفق شد ، كه ترتيب دستگيرى اين دو برادر كارآزموده را بدهد « 1 » .
اما پيش از آنكه جلسهء محاكمهاى براى آنان تشكيل گردد ، اباقا كه سخت به باده - گسارى مىپرداخت ، و از شكست برادرش در سوريه غمگين بود ، به تاريخ 20 ذيحجهء 680 در همدان جان سپرد « 2 » .
احمد و ارغون
اجل به اباقا مهلت نداد ، كه جانشين خويش را تعيين كند و به اين ترتيب بزرگان دربار مىبايست تصميم بگيرند . آنان تكودار برادر اباقا و هفتمين پسر هلاكو را انتخاب كردند « 3 » . وضع سياسى قلمرو ايلخانان همچنان نامناسب بود و فرمانرواى جديد مىبايستى كوشش كند تا بر اوضاع تسلط يابد . بيش از همه رابطهء ايلخانان با سلاطين مملوك مصر شايان توجه بود .
تكودار كارى كرد ، كه مىبايست تضادهاى سياسى را در خاور نزديك به شدت تحت تأثير قرار دهد : او به دين اسلام درآمد و نام احمد بر خود گذارد . باتوجه به تقدمى ، كه امور سياسى در فكر فرمانروايان مغول ايران داشت ، بايد اذعان كرد ، كه موجبات مذهبى چنين اقدامى در درجهء دوم اهميت قرار مىگيرد . سبب اصلى تشرف احمد را به دين اسلام بايد عوامل سياسى دانست . ايلخانان تا اين هنگام موفق
هامش
( 1 ) - ابن فوطى 415 ص ب .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 224 چ تا 226 ر ؛ وصاف / هامر ج 1 :
214 - 184 ؛Bar Hebraeus 547 f .؛ ابو الفرج 505 ؛ ابو الفدا ج 5 : 62 ؛Kartlis chovreba I 418؛ مستوفى ج 1 : 584 ( تاريخ اشتباه ) ؛ ميرخواند ج 5 : 97 - 95 ؛ خواندمير ج 3 : 39 - در ايران اين خبر ناصحيح شايع شد ، كه چون اباقا با مسيحيان رفتارى دوستانه داشته است ، به اين سبب يكى از مسلمانان او را كشته است . اما در مورد موجب اصلى مرگ وى ترديدى نيست .
( 3 ) - رشيد الدين / وين 227 ر و چ ؛Orbelian / Brosset 237 f .؛ ابو الفدا ج 5 : 62 ؛Hammer I 320 - 359 ; Ohsson III 550 - 616 ; Howorth III 285 - 311؛ اقبال ج 1 : 230 - 221 .