اباقا
پس از مرگ هلاكو ، نخست پسر كوچكتر وى يشموت ، به اردوى پدرآمد ، به اميد آنكه بتواند جانشين وى گردد ، اما بزرگان قوم تصميم گرفتند ، كه اباقا بزرگترين پسر هلاكو را ، كه از جانب پدر نيز به جانشينى نامزد شده بود ، به ايلخانى برگزينند . اباقا ، كه نصير الدين طوسى در ضمن خطابهاى محسنات او را برشمرده بود ، در روز 19 جمادى الاول 663 وارد پايتخت شد . ايلخان در رمضان همين سال به تخت نشست ، و پس از آن طبق معمول طلا و هدايا ميان زنان و بزرگان تقسيم گرديد « 1 » .
شمس الدين جوينى همچنان وزير ممالك ماند ، و امور دولت را با همان قدرت سابق اداره كرد « 2 » .
اگرچه وضعى كه اباقا با آن روبرو بود ، بسيار دشوار مىنمود ، ولى ايلخان نشان داد . كه قدرت غلبه بر مشكلات را داراست . وى با كاردانى توانست خطراتى را ، كه از جوانب مختلف قلمروش را تهديد مىكرد ، دفع نمايد . ميخائيل هشتم امپراطور روم شرقى همپيمان وى شد ، و دخترش مريم را ، كه در اصل مىخواست به همسرى هلاكو درآورد ، به عقد اباقا درآورد . سفيرانى كه عروس را به تبريز آوردند « 3 » ، گويا با اباقا معاهداتى بسته بودند كه به نفع امپراطور روم شرقى بود ، چه در اين هنگام روابط امپراطور با خان دشت قپچاق به سردى گراييده بود ، و سپاهيان دشت قپچاق در سال 668 ه . ق . به امپراطورى روم شرقى حمله بردند ، و موجب اصلى اين حمله نيز عز الدين سلطان سلجوقى بود « 4 » . داشتن دشمنى مشترك پدرزن و داماد را به هم نزديكتر
هامش
( 1 ) - ابن فوطى 353 ؛ ميرخواند ج 5 : 82 ص ب ؛Malachias 40؛ دربارهء اباقا ر ك :Howorth III 218 - 254 ; Hammer I 245 - 319 ; Ohsson III 413 - 549؛ اقبال ج 1 : 221 - 200 .
( 2 ) - خواندمير ج 3 : 37 .
( 3 ) -Pachymeres I 174. - ر ك :Dolger I , 3 , Nr . 1932 , S . 47( 4 ) -Tiesenhausen I 133 ; Pachymeres I 229 - 240؛ مقريزى / كاترمر ج 1 : 2 ، 57 ص ب .