651 ه . ق . فرستادهاى به دربار منكو به قراقوروم فرستاد « 1 » . طرابوزان دستكم تا هنگام مرگ هلاكو ، به قلمرو مغولان وابسته بوده است ، و مىبايستى سپاهى در اختيار ايلخان بگذارد « 2 » . ميخائيل هشتم امپراطور بيزانس نيز به سال 659 ه . ق . همين راه را پيش گرفت . فرمانروايان روم شرقى ، كه خود در نيسه به اندازهء كافى با مشكلات دست - به گريبان بودند ، كوشش مىكردند حتى المقدور با مغولان برخورد نكنند ، اما در اين موقع ، كه آسياى صغير و قفقاز يعنى همسايگان امپراطور روم شرقى به دست هلاكو افتاده بود ، ايجاب مىكرد ، كه امپراطور با ايلخان قراردادى ببندد . در اين قرارداد توافق شد ، كه هلاكو بتواند آزادانه با تركان آسياى صغير يعنى سلجوقيان اين سامان آنطور ، كه مايل است رفتار كند « 3 » . در پائيز سال 659 ه . ق . فرستادگانى از روم شرقى به دربار ايلخان رهسپار شدند ، و رياست اين گروه را ظاهرا
Theodosius Willehardouin
، كه در آن هنگام يكى از روحانيون عاليقدر قسطنطنيه بود ، و بعدها به مقام مطرانى انطاكيه رسيد ، به عهده داشت « 4 » . اين فرستادگان با ايلخان قراردادى منعقد كردند ، كه آن را مخفى نگاهداشتند ، چه امپراطورى بيزانس با دشت قپچاق و مصر روابط نزديك داشت « 5 » و بىشك اين دولتها نمىتوانستند انعقاد قرارداد امپراطور را با دشمن خود تحمل كنند « 6 » . ميخائيل هشتم با ذكاوت فراوان توانست ، از يكطرف دوستى خود را با دولتهاى
هامش
( 1 ) -Wilhelm von Rubruck / Wyngaert 247 ; Dolger I , 3 , Nr . 1816 , S . 24 .( 2 ) -Fallmerayer 118 f . , 121 - 124 , 128 f . 134 f . , 153 - 155 ; Miller , Trapezunt 26 , 31 f .( 3 ) -Pachymeres I , 132 f . ; Dolger I , 3 , Nr . 1887 , S . 36 .( 4 ) -Bar Hebraeus 515 ; Pachymeres I 174 .( 5 ) -Pachymeres I , 174 f .؛Gregoras I . 101 Dolger I , 3 , Nr . 1902 , 1930 . 1932 , 1937 , 1938 usw .؛ مقريزى / كاترمر ج 1 : 2 ، 18 ص ب ، 50 ص ب ؛Rohricht , Jerusalem 915؛ به آثارCanard،Uspenskij , Poliak( شمارههاى 418 ، 420 ، 422 در فهرست منابع ) مراجعه شود .
( 6 ) - اين قرارداد به احتمال قوى منعقد شده است ، چه ميخائيل هشتم با تمام قوا مىكوشيد كه از ملاقات سفراى ايلخان و خاندشت قپچاق در دربار خود جلوگيرى كند :Dolger I , 3 , Nr . 1901 , S . 40 .