طرفداران بيشترى يافت ، و به اين ترتيب پس از زورآزمائى فراوان توانست برادر خود را وادار به تسليم كند . اين نبرد در عين حال در مشرق زمين برترى فرهنگ چينى را ، كه قوبيلاى به آن پيوسته بود ، بر اصول زندگى ايلنشينى ، كه اريقبوكا هنوز از آن تبعيت مىكرد ، نمايان ساخت ، و علاوه بر نتيجهء مستقيم ، اهميتى فراوان براى آسياى شرقى به دست آورد .
اما خاندشت قپچاق و ايلخان - اين لقبى بود كه هلاكو فرمانرواى ايران براى خود انتخاب كرده بود - در اين جنگ بىطرف نماندند . هلاكو با قوبيلاى دوستى نزديك داشت ، و همين دوستى بود ، كه علاقهء فراوان قاآن را به امور قلمرو ايلخان برمىانگيخت . ليكن بركه ، خاندشت قپچاق از اريقبوكا طرفدارى مىكرد « 1 » ، چون بركه خود نيز بيشتر به زندگى ايلنشينى متمايل بود و شايد به اين سبب قاآنى اريقبوكا را ترجيح مىداد ، در حالى كه هلاكو و قوبيلاى ، كه فرمانرواى كشورهائى با فرهنگ كهن بودند ، و اين فرهنگ در آنان مؤثر افتاده و شيوهء زندگى جديدى را به آنان آموخته بود ، خود را به يكديگر نزديك مىديدند .
به خاطر جنگهاى آسياى مركزى ، خان ماوراء النهر ( منظور جانشينان جغتاى است ) در سرزمين خود سرگرم شد و ديگر فرصت نيافت به مرزهاى شرقى ايران حمله برد . اما برعكس در اين هنگام جنگ ميان خان دشت قپچاق و ايلخانان ، كه از دير زمان خطر بروز آن مىرفت ، به سختى درگرفت . اختلافى كه در مسئلهء فرمانروائى عالى مغولان بين طرفين به وجود آمده بود ، به آتش جنگ دامن زد . با حملهء هلاكو
هامش
( 1 ) - ابو الفرج 491 ؛Tiesenhausen I 132 , Anm . I؛ مفضل ج 1 : 378 ، ج 1 . سكههاى بركه نيز كه به نام اريقبكا ضرب شده است ، از اين رابطه حكايت مىكند . ر ك :Christian Martin von Frahn : uber die Munzen der Chane vom Ulus Dschutschis oder der Gold . Horde , St . Petersburg und Leipzig 1832 , S . 2 , Nr . 3 ; Frahn , Rec . S . 196 .