ديگر فرمانروا شدند ، و شورشهاى موقت در زمان توليت سنجر الحلبى نيز نتوانست موقعيت آنانرا در اين سامان به خطر اندازد « 1 » . مغولان قادر نبودند به طرز مؤثرى از خود دفاع كنند . تنها توانستند از الملك الناصر ، كه زمانى مشمول لطف آنان شده ، و قرار بود در صورت غلبه بر سوريه از طرف ايشان والى آنجا گردد ، انتقام بگيرند .
مغولان او را متهم ساختند ، كه با مصر مخفيانه ارتباط داشته است ، و به همين جهت سواركاران مغول ويرا كشتند « 2 » . از سوى ديگر لشكركشى امام احمد خليفهء ظاهرى ، كه در قاهره مستقر بود ، به سواحل فرات به منظور تحكيم قدرتش كاملا بىنتيجه ماند ؛ سپاهيان معدود وى متوارى گرديدند و خودش نيز مفقود الاثر شد « 3 » . با قطعيت نمىتوان گفت ، كه آيا وى در شورش بغداد دست داشته است ، يا نه .
جنگهاى بين النهرين شمالى در اين ميان به نفع مغولان انجام يافته بود .
مظفر الدين پدر خود الملك السعد را ، كه مدت شش ماه ماردين را در برابر محاصرهء مغولان دلاورانه حفظ كرده و از حضور نزد هلاكو سر باززده بود ، مسموم كرد و شهر را به مغولان تسليم نمود . به خاطر اين « خدمت » شاهى آن ناحيه به وى واگذار شد ، و خاندانش نجات يافت « 4 » ، اما ميافارقين به فرمانروايى الملك الكامل مدت دو سال ، يعنى تا انهدام قطعى خود ، مقاومت كرد . در محاصرهء اين شهر علاوه بر مغولان واحدهاى سپاه گرجستان نيز سهيم بودند . چون مدافعان به علت گرسنگى از پاى درآمدند ،
هامش
( 1 ) - ابن اياس ج 1 : 99 ص ب .
( 2 ) - ابو الفرج 489 ص ب .
( 3 ) - مقريزى / كاترمر ج 1 :
1 ، 171 ص ب ؛ ابن اياس 101 ص ب ؛ ر ك :B . Moritz : Das Abbasidische Chalifat in Agypten , in : Der neue Orient VI ( 1922 ) 2 / 3 , 149 - 157 . ; C . H . Becker : Bartholds Studien uber Kalif und Sultan ( in « Islam » VI , 1916 , S . 350 - 412 ) S . 368 ; Richard Hartmann : Zur Vorgeschichte des Abbasidischen Schein - Chalifats Von Cairo , Berlin 1950 ( Abh . der Dt . Ak . d . Wiss zu Berlin Phil - Hist . Klasse , Jg . 1947 , Nr . 9 )( 4 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 376 ؛ وصاف / هامر ج 1 : 94 ص ب ؛ جوزجانى 435 ؛Bar Hebraeus 511 f .؛ ابن فوطى 340 ؛ ابو الفرج 488 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 78 ؛ خواندمير ج 3 : 33 ص ب ؛; Ohsson III 353 - 377 Howorth III 141 - 160 ; Hammer I 186 - 195 .