و پس از پايان فرمانروائى توراكينا جاى خود را باز به يلواج داد « 1 » .
گرگوز ، كه توانسته بود ، قتل و غارت و غرضورزى مغولان را تا حدى متوقف سازد ، در برابر دشمنانش مغلوب گشت . او را به قراقوروم بردند و كلبلات او را كشت ( 641 ه . ق . ) « 2 » . با انتخاب ارغون ، كه در آغاز با سمت باسقاق زير نظر گرگوز خدمت كرده بود « 3 » ، يكى از برجستهترين مأموران به حكومت نواحى غربى رسيد .
كاردانى او را به حق مىتوان با يلوج والى ختاى مقايسه كرد .
ارغون كه از قبيلهء اويرات بود ، چون در خواندن و نوشتن دست داشت ، در جوانى نزد فرمانروايان عزت يافت ، و تا حدى در امور ادارى تجربه كسب نمود ، تا اينكه وظيفهء سنگين ادارهء امور نواحى غربى قلمرو مغول را به وى سپردند ، و اين مهمترين سمت در زندگى او بود . وى نخست در تبريز مستقر شد ، و از آنجا كوشيد ، تا صلح و آرامش را در منطقهء تحت نظر خود برقرار كند « 4 » . شرف الدين مانع بزرگى در اين راه بود . اگرچه گرگوز او را به زندان افكند ، اما پس از مرگ وى شرف الدين دوباره آزادى يافت و شرارت و سنگدلى را از سرگرفت . ارغون را ياراى دفع او نبود ، و وقتى شرف الدين در بازگشت از سفرى به تبريز و قزوين ، در طوس درگذشت « 5 » ( رمضان 642 ) بسيار مسرور گشت . از اين هنگام بود ، كه والى جديد توانست اعتماد مأمورانش را به خود جلب كند و پس از سفرهاى عديده اوامر و دستورهايش را محترم شمردند و سرزمين ستمديده چند سالى آرامش خود را بازيافت . وى امور مالى قفقاز را نيز اداره مىكرد « 6 » . كاردانى او آنچنان وجههاش را بالا برد ، كه از اعتماد خانهاى بعد نيز برخوردار
هامش
( 1 ) - رشيد الدين ج 2 : 248 ؛ ميرخواند ج 5 : 52 ص ب .
( 2 ) - جوينى ج 2 : 243 - 239 ؛ رشيد الدين ج 2 : 60 - 57 .
( 3 ) - رشيد الدين ج 2 : 235 ، 258 ؛Kartlis chovreba I 380؛ مستوفى ج 1 : 575 ؛ ميرخواند ج 5 : 44 .
( 4 ) - جوينى ج 2 : 244 .
( 5 ) - جوينى ج 2 : 280 - 263 .
( 6 ) - جوينى ج 2 : 247 ص ب .