صنعت و پيشه
منابع تاريخى از محصولات صنعتى ، كه در بخش بازرگانى برخى از آنها ذكر گرديد ، اطلاعات ناقصى در اختيار ما مىگذارد . در نتيجهء تقويتى كه فرمانروايان مغول از پيشهوران مىكردند ، بازار كار آنان رونق كامل داشت « 1 » . حتى دربارهء غازان روايت مىشود ، كه او خود در برخى از صنايع بسيار ماهر بوده است « 2 » . با اطمينان نمىتوان گفت ، كه نوشتهء القزوينى دربارهء صنايع داخلى ايران تا چه اندازه مربوط به دوران ايلخانان بوده است ، اما بىترديد مقدارى از اين اطلاعات به سبب محافظه - كارى عمومى مردم بىشك براى دوران مغول نيز معتبر است .
طبق گزارش القزوينى مناطق مختلف ايران داراى اين خصوصيات از نظر صنايع بودهاند : در يزد « 3 » و شيراز پارچههاى حرير بسيار مرغوب بافته مىشد . در شيراز گذشته از آن اشياء ظريف آهنى چون چاقو ، نوك نيزه و قفل نيز مىساختند « 4 » . كرمان نيز اشياء مشابه توليد مىكرد : شمشير ، كمان ، زين و لگام و نيز زرىدوزى روى پارچه - هاى ابريشمى توسط زنان « 5 » . در شمال ايران از جمله تبريز « 6 » ، گيلان « 7 » ( پرورش كرم ابريشم ) و در طبرستان « 8 » نيز پارچههاى ابريشمى بافته مىشد . در طبرستان و آسياى صغير پارچههاى پشمين توليد مىگرديد « 9 » . در اين ايالات گذشته از آن صنعت چوب رواج داشت . در حالى كه طبرستان چوب را صادر مىكرد و اشياء سادهء چوبى از جمله تير مىساخت « 10 » ، رى مركز صنايع ظريف چوب بود و در آنجا اشياء و ادوات مختلف از جمله شانههاى بسيار ظريف ساخته مىشد « 11 » . اشيائى كه از چوب سخت و پرمقاومت خلنج ساخته -
هامش
( 1 ) -Pachymeres II 457( 2 ) - رشيد الدين / وين 279 چ ؛Pachymeres II 458( 3 ) - قزوينى ج 2 : 187 . - ر ك : عمرى / قسطنطنيه 68 .
( 4 ) - مستوفى ج 2 : 140 .
( 5 ) -Polo / Lemke 94( 6 ) -Polo / Lemke 83( 7 ) - قزوينى ج 2 : 237 ؛ عمرى / كاترمر 294 ، 298 .
( 8 ) - قزوينى ج 2 : 270 .
( 9 ) -Viencent de Beauvais 1282( 10 ) - قزوينى ج 2 : 270 .
( 11 ) - قزوينى ج 2 : 251 ، 270 .