در كنار رود سند روبرو شد ، و از وى شكست خورد . ولى توانست شنا كنان از رود سند بگذرد و جان سالم بدر برد « 1 » . اين تهور سبب تحسين و شگفتى خان گرديد .
فرزند دلير محمد خوارزمشاه پس از آنكه مدتى در شمال غربى هندوستان ماند و گروهى از سپاهيان پراكندهاش را به دور خود جمع كرد ، خويشتن را به ترك هندوستان ناگزير ديد « 2 » ، و از طريق كرمان « 1 - » ( در آنجا نيز با براق حاكم غياث الدين جنگيد ) « 3 » به عراق رفت و آنجا را تصرف كرد « 4 » . بعد از راه خوزستان « 5 » و آذربايجان « 6 » به گرسجتان حمله برد و پيروز شد « 7 » ، و آنگاه به تبريز رو آورد « 8 » ، و پس از فتح ارّان « 9 » بار ديگر به گرجستان حمله كرد و تفليس را تسخير نمود « 10 » . جلال الدين چندى در آنجا ماند « 11 » و طرفدارانى يافت « 12 » . در سال 624 ه . ق . به عراق بازگشت . وى در اطراف اصفهان با يكى از لشكرهاى مغول برخورد كرد « 13 » ؛ در همانجا بود كه با برادرش غياث الدين كه از راه مازندران و كرمان به عراق عجم رسيده بود « 14 » ، ملاقات نمود . غياث الدين نيز در آنجا هوادارانى يافته و به كمك آنان توانسته بود ، شهرهاى رى ، همدان و اصفهان را تصرف
هامش
( 1 ) - ( سال 619 ) - نسوى 86 - 83 ؛ ابن اثير ج 12 : 259 ؛ جوزجانى 349 ؛ رشيد الدين / برزين د 128 - 124 ؛Bar Hebraeus 448؛ ابو الفدا 4 ، 298 ؛ مستوفى ج 1 : 500 - ر ك :Barthold , turk . 446( 2 ) - سال 621 - نسوى 92 - 90 ، 89 - 94 .
( 3 ) - نسوى 95 ؛ مستوفى ج 1 : 498 .
( 4 ) - نسوى 97 ص ب .
( 5 ) - نسوى 109 ؛ ابن اثير ج 12 : 277 ص ب .
( 6 ) - نسوى 110 ص ب ؛ ابن اثير ج 12 : 280 ص ب .
( 7 ) - نسوى 117 - 114 ؛ 114 - 112 ؛ ابن اثير ج 12 : 265 ص ب ، 269 ص ب ، 284 .
( 8 ) - نسوى 117 - 114 ؛ ابن اثير ج 12 : 281 ص ب .
( 9 ) - نسوى 117 ص ب .
( 10 ) - نسوى 121 ص ب ؛ ابن اثير ج 12 : 294 ص ب ؛Kartlis chovreba I 349 - 353 Orbelian / Brosset 225 f ; Vartan 280 f . ; Zyriak 203 - 207 .؛ مستوفى ج 1 : 501 - دربارهء سكههاى او از اين دوره ر ك :Frahn Neue Samml kl . Abh , die muh . Numismatik bereffend , Leipzig 1844 , S . 25 - 31( 11 ) - نسوى 126 - 123 .
( 12 ) - نسوى 130 - 128 ؛Zyriak 208 f .( 13 ) - نسوى 135 ص ص ب ؛ ابن اثير ج 12 : 311 ص ب .
( 14 ) - نسوى 140 - 134 ؛ ابن اثير ج 12 : 297 ، 309 ص ب ؛ ابو الفدا ج 4 : 318 ، 348 ؛ جوينى ج 2 ، 201 ص ب .
( 1 - ) - جلال الدين پس از آنكه از هندوستان بازگشت ، با سلاطين سلجوقى آسياى صغير ارتباط برقرار نمود . ر ك : ابن بىبى / فارسى 154 ص ص ب ، 159 ص ص ب .