سپاهى ( قشون ) در اختيار خان مغول بود ، و در هنگام جنگ به 000 ر 400 ر 1 تن ( چريك ) مىرسيد . گفته مىشود ، كه در آغاز فرمانروائى اوكتاى 000 ر 500 ر 1 تن در پنج بخش آمادهء حمله بوده است « 1 » . طبق محاسبهء بارتلد « 2 » در حملهء چنگيز خان به قلمرو خوارزمشاه 000 ر 150 تا 000 ر 200 سپاهى ( گذشته از لشكريانى كه در جبهههاى ديگر سرگرم جنگ بودند ) شركت داشتهاند .
سپاهيان هلاكو ، كه از يك پنجم مجموع سپاهيان قاآن « 3 » و نيز واحدهاى كمكى شاهان دستنشانده « 4 » تشكيل مىشد ، در حدود 000 ر 70 تن « 5 » بود و باتوجه به تقسيمبندى سپاهيان به جبهههاى مختلف ديده مىشود ، كه هلاكو در نبردها گروههاى محدودى از سپاهيان را به جبهه مىفرستاد . گزارشهائى در اين زمينه نيز كرارا به چشم مىخورد .
بههرحال محاسبات نسبتا دقيقى ، كه الگيردگركا « 6 » با ارائهء دلائل قانعكننده دربارهء تعداد تاتارها به دست داده است ، در مورد ايران نيز معتبر است ، و به اين ترتيب ديده مىشود ، كه گزارشات تركها و تاتارها از يكسو و اروپائيان از سوى ديگر جمله مبالغهآميز است .
در مورد محل توقف سپاهيان مغول اطلاعات جامعى در دست نداريم ، اما با قطعيت مىتوان گفت ، كه در جلگهها اردوگاههاى مخصوص براى سپاهيان وجود داشته است .
اما اين سپاهيان طبق رسم ديرينهء مغولان اردوگاه تابستانى و زمستانى داشتند « 7 » و به اين ترتيب ييلاق و قشلاق مىكردند . محل اين اردوگاهها را فرمانروا خود تعيين مىكرد « 8 » .
اما براى محافظت برخى از مناطق نياز دائم به نيروى لشكرى بود ، از جملهء اين مناطق
هامش
( 1 ) - مفضل ج 3 : 12 .
( 2 ) -Barthold , Turk . 404( 3 ) - جوينى ج 3 : 37 ؛ رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 128 ، 130 .
( 4 ) - ر ك : رشيد الدين / برزينd230 - 228 .
( 5 ) - مفضل ج 3 : 12 . - عمرى / قسطنطنيه 67 ر نقل مىكند ، كه در زمان ابو سعيد تعداد سپاهيان بالغ بر 000 ر 200 نفر بود ، كه در هنگام ضرورت به 000 ر 300 تن نيز مىرسيد .
( 6 ) -Liszebnosc Tatarow Krymskich I ich wojsk , Warschau 1636( 7 ) -Ricoldus 115( 8 ) - وصاف / بمبئى 620 .