اتابك ايوان و ژرژ چهارم شاه گرجستان « 1 - » شكستى فاحش خوردند ؛ « 1 » ژرژ كمى پس از اين شكست مرد . مغولان از راه تفليس به ارمنستان حمله كردند « 2 » . مراغه در 4 صفر 618 به چنگ مهاجمين افتاد : بين النهرين شمالى را خطر تهديد مىكرد « 3 » . خليفه از يك سو با مصر و ملوك الطوايفى ايوبيان وارد مذاكره شد و از سوى ديگر به تجهيز قواى خود پرداخت ؛ بديهى است كه لشكر ضعيف وى كه در نزديكى دقوق مستقرر گشته بود ، نمىتوانست در برابر انبوه مغولان عرض اندام كند « 4 » . اما مغولان تغيير جهت دادند و لشكر معدود خليفه پراكنده شد . مهاجمان پس از تصرف اردبيل به تبريز روى آوردند ، و چون فرمانرواى آن ازبك بن پهلوان تسليم آنان گرديد ، شهر از آسيب مصون ماند « 5 » . اما مغولان بيلقان را كه سفيرشان قبلا در آنجا به قتل رسيده بود ، با خاك يكسان كردند « 6 » .
در اين هنگام از شدت تاخت و تاز مغولان كاسته شد ، بىآنكه ماجراجوئى آنان به پايان رسيده باشد . از شماخى كه فقط سه روز در برابر آنها مقاومت كرد ، گذشتند « 7 » و در سال 619 ه . ق . به خزرىها حملهور شدند . مغولان ساكنان دشت قبچاق را با اين حيله فريب دادند ، « كه ما هر دو از يك نژاديم » و در نتيجه آنان همپيمانان خود را ترك گفتند . مهاجمان در اين موقع توانستند به آسانى يكيك قبايل آن سامان را
هامش
( 1 ) -Kartlis chovreba I 346 f ; Allen lllابن اثير ج 12 : 251 ؛ رشيد الدين / برزين د 138 - 136Remusat , Memoires a 401 ff ; Zriak 197 - 202 Vartan 278 f .( 2 ) - در ذيقعدهء 617 .
( 3 ) - ابن اثير ج 2 ، 246 ص ب .
( 4 ) - ابن اثير ج 12 : 248 .
( 5 ) - ابو الفدا ج 4 : 320 - براى جزئيات اين وقايع ر ك :V . Minorsky in EI , IV 1151 - 1153( 6 ) - رمضان 618 .
( 7 ) - ابن اثير ج 12 :
252 ؛ رشيد الدين / برزين د 138 ص ب .
( 1 - ) - دربارهء ژرژ چهارم ر ك :Nikolaj Jakovlevic Manr , Sur l`origine natione de George , fils de tamara , in « Izwestia Akad . Nauk » , 6 . Reihe , Band XX ( 1926 ) . S . 473 ff .