سلطنتى كوتاه نمود ، در فارس « 1 » ، كه آن را به بلوك شانزدهگانه تقسيم كرده بود ، به سپاهيان واگذار كرد « 2 » . مقاطعه در 3 سال اول قابل لغو نبود « 3 » ، و عهدهدار مىبايست قابليت خود را نشان دهد . اين تدبير در تقسيم اراضى ميان روستائيان نيز مراعات مىگرديد . به سپاهيان نيز مانند روستائيان دام و وسائل كشاورزى داده مىشد ؛ اما اين وسائل ملك دولت مىماند « 4 » . مقدار ماليات در اين مورد نيز دقيقا تعيين و اعلام شده بود « 5 » .
برخى از قسمتهاى فارس آنچنان چپاول شده بود ، كه مأموران ادارى آن سامان پيشنهاد كردند ، كه براى مدت 7 سال از پرداخت ماليات معاف شوند . اما غازان براى حفظ منافع دولت فقط براى مدت 3 سال آن مناطق را از دادن ماليات معاف كرد « 6 » .
چون وضع اينگونه زمينها از نظر اقتصادى بسيار نامناسب بود ، و سپاهيان نيز در امور كشاورزى سررشتهاى نداشتند ، زمينهائى كه به آنان به اجاره داده مىشد و مىبايست از محل محصول آن مواجب خود را تأمين كنند ، ديگر براى اين سپاهيان چندان جالب نبود ، و با وجود بازرسىهاى پىدرپى ، مأموران باز هم از اجحاف و تعدى در امور مالياتى دست برنمىداشتند « 7 » . بدينترتيب كوشش غازان براى بهرهبردارى از املاك سلطنتى تقريبا بىنتيجه ماند ، و سعد الدين وزير در سال 710 ه . ق . پيشنهاد كرد ، كه اين مناطق بار ديگر تحتنظر وى قرار گيرد « 8 » . به اين ترتيب فرمان غازان عملا ملغى مىشد .
در دوران زمامدارى الجايتو و ابو سعيد ديگر صحبت از آن نيست ، كه اقطاعات به افراد و حتى شاهزادگان واگذار شود « 9 » ، اگرچه غازان واگذارى اقطاعات را به شاهزادگان پذيرفته بود « 10 » . سرنوشت اين زمينها و رويهمرفته املاك سلطنتى از آن پس تقريبا تاريك
هامش
( 1 ) - وصاف / بمبئى 336 ، 340 ، 349 .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 329 ر .
( 3 ) - رشيد الدين / وين 282 چ ص ب .
( 4 ) - وصاف / بمبئى 349 .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 298 چ ، 304 چ .
( 6 ) - وصاف / بمبئى 340 ، 349 .
( 7 ) - وصاف / بمبئى 350 .
( 8 ) - كاشانى 83 چ تا 86 ر .
( 9 ) - حافظابرو 57 ر .
( 10 ) - رشيد الدين / وين 315 ر .