گردد ، و دست بردن در اسناد به سختى ممنوع بود « 1 » .
غازان سرانجام دستگاهى براى ثبت املاك سراسر كشور در تبريز به وجود آورد ، و اين دستگاه مىبايستى از نزديك با دبيرخانهء دولت همكارى كند . در اينجا تمام دفاتر ثبت قانونى ضبط مىشد ، و به هر ايالت رونوشتى از قسمت مربوط فرستاده مىگرديد ، كه نزد « ملازم » محفوظ بود . به اين ترتيب تقلب غيرممكن شد ، و چنانچه سندى مفقود مىگرديد ، باتوجه به دفتر اسناد ، سند جديدى صادر مىشد « 2 » ،
غازان پس از تثبيت وضع مالكيت به بهبود كشاورزى پرداخت . او فرمان داد ، تا بذر ، آلات كشاورزى ، اسب و گاو در اختيار روستائيان قرار گيرد ، و چنانچه حاكمى در اين زمينه كوتاهى مىكرد ، به سختى تنبيه مىگرديد . به دستور او درآمد مالياتى دام ، و بهخصوص گاوهاى نر ، به مصرف تهيهء حيوانات براى اين منظور مىرسيد .
به اين ترتيب از ايالات مختلف از جمله بين النهرين و فارس 20000 رأس چهارپا جمعآورى شد ، و علوفهء آن از ايالات ديگر چون آسياى صغير ، دياربكر و آذربايجان تأمين مىگرديد . اگرچه بخشى از مصارف دربار نيز از اين راه تأمين مىشد ، اما مأموران خريد دربار همچنان به كار اشتغال داشتند « 3 » ، و بالاخره با تنظيم وضع آبيارى از راه ساخت كاريزهاى تازه - تا اين هنگام طبق گزارش منابع فقط به دستور جوينى حاكم در نزديكى كوفه كاريزى ساخته بودند كه خرج آن 000 ر 100 دينار بود « 4 » - و نيز با حمايت روستائيان در برابر راهزنان موجبات آسايش خاطر آنان فراهم آمد « 5 » .
تقسيم زمينهاى متروك ميان روستائيان كه تعدادشان در اين هنگام نسبت به دوران پيش از مغول به يك دهم رسيده بود « 6 » ، نيز از كارهاى پراهميت بود . چگونگى پرداخت
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / وين 304 ر .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 303 چ .
( 3 ) - وصاف / بمبئى 349 ص ب . - ر ك :Ohsson IV 439 f . ; Hammer I 65 - 67 , 158 f ,( 4 ) - وصاف / هامر ج 1 : 118 ؛ ابن فوطى 365 ؛ كاشانى 154 چ .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 330 ر ؛ خواندمير ج 3 : 61 .
( 6 ) - رشيد الدين / وين 303 ر .