نداشت ، و وقتش را به شكار و بادهگسارى مىگذراند . با اينهمه جغتاى را كه سرشار از افكار كهن مغولى بود ، در اجراى قوانين مغولى به طرزى سختگيرانه و ناسازگارانه ممانعت مىكرد . او در سال 633 ه . ق . در دالان دباى قوريلتاى تشكيل داد ، كه تمام بزرگان در آن شركت داشتند « 1 » و در آن مجلس شور به مشورت دربارهء امور دولت پرداختند « 2 » .
از آنپس نيز قوريلتاى به فرمان قاآن در موارد ضرورى براى بحث در مورد مسائل حياتى مملكت تشكيل مىگرديد . قوريلتاى تنها در هنگام انتخاب فرمانروا خودبهخود تشكيل مىشد .
اصولى كه چنگيز خان براى ادارهء امور دولت طرحريزى كرده بود ، در زمان اوكتاى نيز به قوت خود باقى ماند ، اما در دوران زمامدارى توراكينا و نديمهء او فاطمه « 3 » هرجومرج شديدى در امور دولت حكمفرما گرديد . يلوتسوتسعاى در سال 1243 م .
درگذشت . او آن صيى روايت مىكند ، كه وضع نابسامان دولت و اندوه ناشى از آن موجب مرگ وى بوده است « 4 » . كيوك و وزيرانش در دو سال فرمانروائى او نتوانستند تمام زيانهائى را كه وارد آمده بود ، جبران كنند . كيوك كه بيشتر وقت خود را در سرزمين نايمانها « 5 » مىگذراند ، و علاوه بر آن معمولا بيمار بود ، ادارهء امور قلمرو مغولان را پس از مرگش به همسرش اغول غايميش « 6 » واگذار كرد . و در سال 649 ه . ق .
بود ، كه سرانجام با جلوس منكو بر تخت قاآنى فرمانروائى مقتدر سررشتهء امور دولت را به دست گرفت . او تا سال 654 ه . ق . در قراقورم مستقر بود « 7 » ، و از آن پس مقر خود را به كيپينفو منتقل كرد ، و به امور داخلى دستگاه كشورى و بهخصوص ضبط
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 43 .
( 2 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 42 .
( 3 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 310 .
( 4 ) -Bretschneider , Med , Res . I 9 f . ; Hyazinth 106 f . , 296 Mailla IX 240 ; Gaubil 102( 5 ) -Bretschneider , Notes on China 70 ; Schmidt , Wilhelm 231 ; W . v . Rubruck / Wyngaert 240( 6 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 272 .
( 7 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 283 .