كه پسران هر امير هزار با 10 تن و پسران هرامير صد با سه تن از دوستانش به كشيك گمارده مىشدند . اين سپاهيان موظف بودند ، كه هركس را شب در نزديكى خيمهء خان بزرگ ببينند ، دستگير كنند . سپاه مخصوص نيز تعدادش به 6000 تن بالغ مىگرديد « 1 » .
بر خلاف روشنى وضع در دوران چنگيز خان ، چگونگى مناصب در زمان فرمانروايان بعد و بهخصوص ايلخانان تقريبا مبهم است . با اينهمه مىدانيم ، كه مناصب زيرين وجود داشته است ، و اين مناصب اغلب با آنچه چنگيز خان به وجود آورد ، مطابقت دارد : خزانهدار سلطنتى « 2 » ، قاضى سلطنتى ، شمشيردار ، ميرشكار سلطنتى ، رئيس سفرهخانه و آبدارباشى « 3 » ، باورچى و بكاول ، خپچچى ( لباسدار و كفشدار سلطنتى ) ، سكورچى « 4 » ( چتردار ) اوچى ( پاسداران خيمهء خان ) ، مراقب آغل « 5 » و بالاخره قورچى ( پاسداران شخصى خان ) كه به تير و كمان مسلح بودند « 6 » .
علاوه بر مأموران دربار معمولا گروه كثيرى از اشراف محلى در التزام ركاب فرمانروا - و در آغاز جهانگشائى مغولان حتى در التزام متنفذين - بودند . بالاترين دستهء اشراف را شاهزادگان خاندان سلطنت و رؤساى قبايل و اعقاب آنها ( كه لقب بك و در ايران لقب امير داشتند ) « 7 » تشكيل مىدادند ، و پس از آنان نويانها « 8 » ، يعنى اشراف سپاهى قرار مىگرفتند . در دوران فرمانروائى چنگيز خان جوانترين پسر او ، تولى « 9 » ، كه ضمنا مددكارش در امور سپاهى نيز بود ، لقب « نويان بزرگ » « 10 » را داشت .
هامش
( 1 ) -Uan - ts au Pi - si / Palladius IV 125 , 130 , 231 ; Barthold , Turk . 384( 2 ) - جوينى ج 1 : 176 ؛Bar Hebraeus 414( 3 ) - ر ك : وصاف / هامر ج 1 : 226 ؛Hammer II 158 ; Ohsson IV 433 - 440 .( 4 ) -Kartlis chovreba I 379( 5 ) - ر ك : ميرخواند ج 5 : 106 .
( 6 ) - ر ك : جوينى ج 1 : 182 ؛ ميرخواند ج 5 : 102 ؛Barthold , Turk . 384 f . ; Orbelian / Brosset 259 f .( 7 ) - رشيد الدين / برزينc60 ، 62 . - ر ك :Vladimircov , Obsc . Stroj 49 - 51( 8 ) - رشيد الدين / برزينc166 .
( 9 ) - جوينى ج 1 : 29 .
( 10 ) - رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 273 ، حاشيهءBretschneider ; f Med . Res . II 16 ;- « نويان بزرگ » به زبان مغولى « يكهنويان » و به زبان تركى « الغنويان » گفته مىشد : جوينى ج 1 : 146 ؛ رشيد الدين / برزينc77 : 111 ؛Bar Hebraeus 459