رابطهء ايلخانان با قاآن
هلاكو از جانب منكو مأموريت يافته بود ، كه ايران و كشورهاى غربى آسيا را تصرف نمايد ، و ضميمهء قلمرو مغولان كند . او مأمور بود كه در اين مناطق بهعنوان نمايندهء قاآن ( داروغه ) فرمانروائى كند « 1 » . هلاكو دومين پسرش جومغور را بهعنوان وثيقهء وفاداريش نزد منكو باقى گذارد « 2 » . اين موقعيت او كه در عناوينش بر روى سكهها نيز ديده مىشود - بر روى سكه نخست نام منكو « 3 » برادر هلاكو ضرب مىشده است - ايجاب مىكرد ، كه وى دو پنجم غنائم جنگى را كه به دست مىآورد ، تسليم قاآن كند « 4 » .
مناطق تسخيرشده به هلاكو و اعقاب او بخشيده شده بود ، و قاآن وظيفه داشت ، اين اصل را مراعات كند . او تنها در هنگام بروز مشكلات اجازهء دخالت داشت . با اينهمه لازم بود ، كه سلطنت ايلخانان از طرف قاآن تأييد شود - و اين جريان تا هنگام مرگ قوبيلاى به سال 693 ه . ق . ادامه داشت . اباقا تا هنگامى كه خبر تأييد سلطنت او از چين نرسيد ، بر تخت سلطنت رسما جلوس نكرد . او پس از ورود فرستادهء قاآن در 10 ربيع الثانى 669 در مجلس قوريلتاى فرمانروائى را پذيرفت « 5 » . پيش از آن بر روى يك كرسى معمولى نشسته بود « 6 » . به فرستادگان قاآن هداياى فراوان داده شد ، و انكيانو حاكم فارس را به همراهى ايشان نزد قاآن اعزام داشت « 7 » .
قوبيلاى ناگزير بود ، كه دربارهء ستيزهاى كه در سال 681 ه . ق . در ايران درگرفته بود ، اظهارنظر كند . به روايت هيتونوس « 8 » - كه نمىتوان به آن زياد اعتماد داشت -
هامش
( 1 ) -Frahn , Il - chan 483( 2 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 98 .
( 3 ) -Turk . Kat . III , Nr . 7 , S . 8 u . Nr . 9 ff . , S . 13 ff . Brit . Kat . VI , S . 8 f .( 4 ) - رشيد الدين / كاترمر ج 1 : 318 ؛ مفضل ج 1 : 445 .
( 5 ) - رشيد الدين / وين 214 ر و چ ؛ وصاف / هامر ج 1 : 102 ؛Haytonus 305؛ ميرخواند ج 5 : 82 .
( 6 ) - رشيد الدين / وين 221 چ ؛ رشيد الدين / بلوشه ج 2 : 433 ؛ ميرخواند ج 5 : 92 .
( 7 ) - وصاف / هامر 195 .
( 8 ) -Haytonus 313