همانطور كه در مورد ازدواج اباقا با مريم دختر امپراطور بيزانس ديده شد ، عوامل سياسى بوده است . به كرّات دو طرف قرار پيوندها را مىگذاشتند ، بىآنكه واقعا زناشوئى صورت گيرد . پادشاه چين شمالى ( از خاندان التون خان ) مىخواست در سال 612 ه . ق . دخترش را به عقد چنگيز خان درآورد ، و بدينوسيله از آسيب حملات وى مصون بماند « 1 » . و آندرونيك دوم امپراطور روم شرقى به غازان پيشنهاد كرد ، كه او از راه ازدواج با يكى از شاهزادگان يونانى موجبات تحكيم پيمان طرحشده را فراهم آورد « 2 » . ابو سعيد مىخواست صلح و دوستى با مصر را به وسيلهء زناشوئى با دختر الملك - الناصر پايدار نمايد « 3 » .
همانطور كه در مورد فرمانروايان موقت و ازدواجشان با شاهزادگان خاندان هلاكو به منظور تحكيم موقعيت گفته شد « 4 » ، شاهزادگان خاندان ايلخانان از سوى ديگر با دختران شاهان دستنشانده ، كه مىرفتند وارث پدر گردند ، ازدواج مىكردند ، تا قلمرو آنان را به كشور ايلخانان ملحق كنند . به نظر مغولان از راه ازدواج حق وراثت به وجود مىآمد و به همين سبب بود ، كه منكو تيمور برادر اباقا در سال 1272 م .
آبش شاهدخت فارسى را به عقد خود درآورد . فارس واقعا در سال 683 ه . ق . جزء قلمرو مغولان شد .
اما فرمانروايان مغول گاهگاه نيز ، بدون اينگونه ملاحظات ، با دختران شاهان دستنشانده ازدواج مىكردند : زناشوئى سونج خاتون دختر براق حاجب زمامدار كرمان با جغتاى « 5 » ، پادشاه خاتون دختر قطب الدين زمامدار كرمان با اباقا و سپس گيخاتو « 6 » و
هامش
( 1 ) - رشيد الدين / برزينd35 ص ب ؛ ميرخواند ج 5 : 18 .
( 2 ) - رشيد الدين / وين 272 ر ؛Pachymeres II 402( 3 ) - ابو الفدا ج 5 : 382 ص ب .
( 4 ) - اين امر در ماوراء النهر نيز متداول بوده است : الغوئى مىخواست در سال 1260 م . با مادر مبارك شاه ازدواج كند :
وصاف / هامر ج 1 : 28 .
( 5 ) - مستوفى ج 1 : 529 .
( 6 ) - مستوفى ج 1 : 530 ، 532 ؛ وصاف / بمبئى 291 .